दिल्लीच्या दरबारात विद्या, कला आणि काव्याला फार मोठा मान होता. न्यायप्रिय आणि कलाप्रेमी अकबर बादशहा दरबारात नेहमी कवी, गायक आणि विद्वानांना आमंत्रित करत असे. त्याच्या नवरत्नांपैकी सर्वांत बुद्धिमान आणि हजरजबाबी मंत्री म्हणजे बिरबल. बिरबल आपल्या शहाणपणामुळे जितका प्रसिद्ध होता, तितकाच तो नम्रतेसाठीही ओळखला जात होता.
एके दिवशी दरबारात एक नवीन कवी आला. त्याने स्वतःची फारच स्तुती करत सांगितले,
“महाराज, मी जगातील सर्वांत महान कवी आहे. माझ्या कवितेसमोर बाकी सगळे कवी फिके पडतात.”
अकबराने त्याला कविता सादर करण्यास सांगितले. कवीने मोठ्या आवाजात कविता वाचली. शब्द सुंदर होते, पण त्यात गर्व जास्त आणि भावना कमी होत्या. तरीही कवीने स्वतःच टाळ्या वाजवल्या आणि अभिमानाने उभा राहिला.
दरबारातील काही लोक प्रभावित झाले, तर काहींना हा गर्व खटकला. अकबर शांत होता, पण त्याने बिरबलाकडे पाहिले. बिरबलाने परिस्थिती ओळखली.
बिरबल पुढे येऊन म्हणाला,
“कवीराज, तुमची कविता खरंच छान आहे. पण मला एक छोटासा प्रश्न विचारायचा आहे.”
कवी गर्वाने म्हणाला,
“विचारा! माझ्या बुद्धीपुढे कोणताही प्रश्न कठीण नाही.”
बिरबल हसत म्हणाला,
“जर उद्या तुमचं नाव कोणी विसरलं, तर तुमची कविता काय उपयोगाची ठरेल?”
कवी गोंधळला. त्याने उत्तर देण्याचा प्रयत्न केला, पण शब्दच सापडेनात.
तेव्हा बिरबल म्हणाला,
“खरी कविता तीच, जी कवीपेक्षा मोठी ठरते. गर्वाने नाही, तर भावना आणि सत्याने कविता अजरामर होते.”
हे ऐकताच अकबर उठून उभा राहिला. तो म्हणाला,
“बिरबल बरोबर बोलतो. कला ही आत्मप्रशंसेसाठी नसून लोकांच्या मनाला स्पर्श करण्यासाठी असते.”
कवीला आपली चूक कळली. त्याने मान खाली घातली आणि म्हणाला,
“महाराज, आज मला खऱ्या कलेचा अर्थ कळला.”
अकबराने त्या कवीला योग्य सन्मान दिला, पण त्याचबरोबर नम्र राहण्याचा सल्लाही दिला. बिरबलाच्या शब्दांनी दरबारात शांतता आणि शहाणपणाची छाया पसरली.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply