मराठी व्यंजन — Marathi Consonants for Kids
३४ व्यंजने — वर्गानुसार, उच्चारस्थानानुसार मांडलेली
व्यंजन म्हणजे काय?
What are consonantsव्यंजन स्वतःहून उच्चारता येत नाही — त्याला स्वराची मदत लागते. आपण क म्हणतो, पण खरे तर तो क् + अ आहे. प्रत्येक व्यंजनात अ आधीच दडलेला असतो, म्हणूनच आधी स्वर शिकवले जातात.
देवनागरीची रचना
Why the order makes senseदेवनागरी वर्णमाला यादृच्छिक नाही — ती तोंडात आवाज कुठे तयार होतो यानुसार मांडली आहे. घशापासून सुरुवात होते आणि ओठांपाशी संपते. प्रत्येक ओळीत तोच क्रम: मृदू, जोरदार, घोष, घोष-जोरदार, नाकातून. एकदा ही रचना समजली की ३४ अक्षरे पाठ करावी लागत नाहीत — ती आपोआप जागी बसतात.
जिभेचा मागचा भाग टाळूला लागतो — घशाच्या जवळून येणारे आवाज.
कठोरमहाप्राण
कठोरअल्पप्राण
मृदूमहाप्राण
मृदूअनुनासिक
जीभ मागे वळवून टाळूच्या वरच्या भागाला लागते — हे आवाज मराठीचे वैशिष्ट्य आहेत.
स्वर आणि व्यंजन यांच्या मधले आवाज — प्रत्येक अंतस्थ एका स्वरापासून तयार होतो.
घर्षणातून येणारे आवाज. आधुनिक मराठीत श आणि ष जवळपास सारखेच उच्चारले जातात.
ळ हा मराठीचा अभिमान — हिंदीत नाही. क्ष आणि ज्ञ ही जोडाक्षरे आहेत.
👨👩👧 आई-बाबांसाठी
वर्गानुसार शिकवा, एका वेळी एक वर्ग. क ख ग घ ङ एकत्र शिकल्याने मुलाला त्यांचा परस्परसंबंध जाणवतो. सुटी अक्षरे पाठ करण्यापेक्षा हे कितीतरी सोपे आहे.
महाप्राण ओळखण्याची सोपी युक्ती: तोंडासमोर हात धरा. क म्हणा — काही जाणवणार नाही. ख म्हणा — हातावर हवेचा झोत जाणवेल. हाच अल्पप्राण आणि महाप्राणातील फरक.
ङ आणि ञ यांची काळजी करू नका. या अक्षरांपासून सुरू होणारा मराठी शब्दच नाही. ओळख पुरेशी आहे — त्यांचा आवाज अनुस्वाराच्या रूपात रोज वापरला जातो: अंक, रंग, चिंच.
नेहमीचे प्रश्न
FAQमराठीत किती व्यंजने आहेत?
वर्ग म्हणजे काय?
अल्पप्राण आणि महाप्राण यात काय फरक आहे?
ळ हे अक्षर फक्त मराठीत आहे का?
मुलाला व्यंजने कोणत्या क्रमाने शिकवावीत?
ङ आणि ञ पासून सुरू होणारे शब्द का नाहीत?
Marathi Consonants for Kids — मराठी व्यंजन शिका
मराठी लिपीत ३४ व्यंजने आहेत. ती पाच वर्गांत मांडली जातात — कवर्ग, चवर्ग, टवर्ग, तवर्ग आणि पवर्ग — आणि त्यानंतर अंतस्थ (य र ल व), ऊष्म (श ष स ह) आणि विशेष अक्षरे (ळ, क्ष, ज्ञ) येतात. ही मांडणी उच्चारस्थानावर आधारित आहे: घशापासून सुरू होऊन ओठांपर्यंत. प्रत्येक अक्षराचा स्वतंत्र पाठ आहे — उच्चार, बाराखडी, बारा शब्द, वाक्ये, लेखन सराव आणि खेळ. वय ४+.
All 34 Marathi consonants for children aged 4 to 7, arranged the way Devanagari itself is organised — by where the sound is made in the mouth. The five vargas move from the back of the throat (क ख ग घ ङ) forward to the lips (प फ ब भ म), and within each row the order is always the same: unaspirated, aspirated, voiced, voiced-aspirated, nasal. Understanding that grid means a child does not have to memorise 34 separate shapes. Each letter has its own lesson with pronunciation, place of articulation, the full barakhadi, twelve words, sentences, writing practice and three activities.
बाल मराठी · मुलांसाठी मराठी शिकण्याचे मोफत साधन