Category: बालकवी
बालकवी म्हणजेच Trimbak Bapuji Thombre हे मराठी साहित्यातील अत्यंत प्रसिद्ध कवी होते. त्यांची कविता निसर्गसौंदर्य, भावना आणि साध्या पण प्रभावी शब्दांमुळे आजही वाचकांच्या मनात विशेष स्थान राखून आहे. बालकवींचा जन्म १३ ऑगस्ट १८९० रोजी जळगाव जिल्ह्यात झाला आणि अल्प आयुष्यातच त्यांनी अनेक सुंदर कविता लिहिल्या.
बालकवींच्या कवितांमध्ये निसर्गाचे सुंदर चित्रण, आनंद, दुःख आणि जीवनातील भावभावना अत्यंत सुंदर शब्दांत मांडलेल्या दिसतात. आनंदी आनंद गडे, औदुंबर, फुलराणी, श्रावणमास, पारवा यांसारख्या त्यांच्या कविता आजही शाळांमध्ये आणि साहित्यप्रेमींमध्ये लोकप्रिय आहेत.
या पेजवर तुम्हाला बालकवींच्या प्रसिद्ध मराठी कविता वाचायला मिळतील. या कविता विद्यार्थ्यांसाठी, मुलांसाठी आणि मराठी साहित्य आवडणाऱ्या सर्व वाचकांसाठी उपयुक्त आहेत. सोप्या भाषेत लिहिलेल्या या कविता मराठी भाषेची गोडी वाढवतात आणि वाचनाची आवड निर्माण करतात.
-
अनंत
विषय — विश्वाची अफाटता आणि नम्रता अनंत कवी — बालकवी (त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे) तारे, आकाश आणि पृथ्वी — सारे अनंत. या अफाट पसाऱ्यासमोर माणसाचा ‘मी’ किती लहान आहे, हे सांगणारी बालकवींची तत्त्वचिंतनपर कविता. खाली संपूर्ण कविता, प्रत्येक कडव्याचा सोपा अर्थ, शब्दार्थ आणि प्रश्नमंजूषा दिली आहे. Anant by Balkavi — full Marathi poem with a simple…
-
पारवा — बालकवींची कविता
विषय — एकाकीपण आणि विरक्ती पारवा कवी — बालकवी (त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे) पडक्या धर्मशाळेच्या कौलावर बसलेला एक पारवा, भर दुपारची तप्त शांतता आणि त्याचे खिन्न घुमणे — बालकवींची सर्वाधिक गाजलेली आणि सर्वाधिक चर्चिली गेलेली कविता. खाली संपूर्ण कविता, प्रत्येक कडव्याचा सोपा अर्थ, शब्दार्थ आणि प्रश्नमंजूषा. Parva by Balkavi — the complete Marathi poem with a…
-
सुक्रोदय
विषय — पहाटेचा शुक्रतारा सुक्रोदय कवी — बालकवी (त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे) पहाटेच्या संधिकालात प्रकाश-अंधाराची झुंज आणि त्यातून उगवणारा तेजस्वी शुक्र — बालकवी त्याला ‘सौंदर्याचे केंद्र’ म्हणतात. खाली संपूर्ण कविता, प्रत्येक कडव्याचा सोपा अर्थ, शब्दार्थ आणि प्रश्नमंजूषा. Shukroday by Balkavi — the complete Marathi poem on the rising of Venus, with a stanza-by-stanza meaning, glossary and…
-
पांखरास
पांखरा, गाइलें तुला कधींहि न कोणीं,न च अश्रु गाळिले कुणीं वनीं येवीनी !नि:श्वास धांवती सौख्यामागें सारे;दु:खाचा वाली कुणा कुणीहि न बा रे ! मधु सुखद उष्णता मिळतां रविरायाचीहीं पवनांदोलीं कमलें उमलायाचीं.तेव्हांच कोकिलामैना गातिल गाणीं,होतील फुलें स्मरविव्हाल त्या गीतांनीं. त्या मधुर सुखीचें अश्रुजाळ चुंबीतझुलतील फूलपांखरें निजानंदांत,रविवदनावरचा रंग जरा परि बदले,मग गान, सर्व सौंदर्य, सर्व हें थिजलें…
-
संध्यारजनी
अस्तगिरीच्या अभिनव कुंजीं निजला निजनाथ,बघतां बघतां त्यास रंगलें वारुणिचें चित्त,हळुंच पाहते, मधुर हांसते, जाते लाजून,म्हणे मनाशीं, ‘जीव टाकुं का हा ओवाळून !’ प्रेमनिर्भरा बघुन सखीला भास्कर मायावीजातां जातां साखरचुंबा एक तिचा घेई !लाजलाजुनी जीव सतीचा मग अर्धा झाला,त्यांतच आल्या रोषाच्याही लहरी गालाला ! गेला, झाला द्दष्टिआडही सूर्य, तरी अजुनीपहा चकते प्रेमपताका पश्चिमदिग्वदनीं,थक्क होऊनी दिशा म्हणाल्या…
-
संध्यातारक
दिनरजनीच्या हृदयाबरलेंप्रेमसंगमीं उदभवलेलेंमुग्ध तान्हुलें फूलच पहिलें !कोमल किरणीं नम फुलबोनी खेळ खेळतें त्यांत. १ परमवत्सला जननी रजनीसंध्येचा पट दूर करोनीरम्य गुलाबी फुलांवरोनीचुंबुनि घे उचलोनी, बाळाला घे स्वकरांत. २ ‘आज दिसे पण मलूल बाईछबूकल्याची मृदु मुद्रा ही ?काय तरी सुकुमारा होई ?खेळुनि दमलें गडे चिमुकलें झोंपलेंच निमिषांत.’ ३ स्वर्वायूच्या दिव्यांदोलींलहानशी मुदु शय्या केलीरजनी ओंव्या गाउं लागली…
-
जीर्ण दुर्ग
विषय — गतवैभव आणि आजची उदासीनता जीर्ण दुर्ग कवी — बालकवी (त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे) एका पडक्या किल्ल्याकडे पाहताना कवीच्या मनात दाटलेली खंत, संताप आणि टोकाचा उपरोध. खाली संपूर्ण कविता, प्रत्येक कडव्याचा सोपा अर्थ, शब्दार्थ आणि प्रश्नमंजूषा दिली आहे. Jirna Durg by Balkavi — full Marathi poem with a simple stanza-by-stanza meaning, glossary and quiz. सर्व…
-
खेड्यातील रात्र
त्या उजाड माळावरतीबुरुजाच्या पडल्या भिंती;ओसाड देवळापुढतींवडाचा पार – अंधार दाटला तेथ भरे भरपूर. ओढयांत भलु ओरडती,वार्यांत भुतें बडबडती,डोहांत सावल्या पडती,काळ्या शार – त्या गर्द जाळिमधिं रात देत हुंकार. भररानीं काकस्थानींउठतात ज्वाळ भडकोणी,अस्मान मिळाले धरणीं,आर न पार – अवकाळ रात्रिचा प्रहर घुमे तो धोर. कवी – त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे (बालकवी) ‘खेड्यांतील रात्र’ – सारांश या कवितेत…
-
तारकांचें गाणें
कुणि नाहीं ग, कुणि नाहीं आम्हांला पाहत बाई,शांति दाटली चोंहिकडे, या ग, आतां पुढें पुढें,लाजतलाजत, हळूंच हांसत,खेळ गडे, खेळूं कांहीं, कोणीही पाहत नाहीं. १ सुंदरतेला नटवून, कोमलतेला खुणवून,प्रेमाच्या वसतीकरितां जगदंतर फुलवूं आतां,दिव्य सुरांनीं गीतें गाउनिविश्वाला निजवायाला वार्याचा बनवूं झोला, २ फेकुनि द्या इकडेतिकडे थोडेसे दंवबिंदु गडे,या निर्मल अवकाशांत प्रेमाचें पेरूं शेत,दिव्यमोहिनी – सवें गुंगुनीविश्वाला वत्सलतेनें …
-
आनंदी पक्षी
केव्हां मारुनि उंच भरारी । नभांत जातो हा दूरवरी,आनंदाची सृष्टी सारी । आनंदें भरली. १ आनंदाचे फिरती वारे, । आनंदानें चित्त ओसरे,आनंदें खेळतो कसा रे । आनंदी पक्षी ! २ हिरवें हिरवें रान विलसतें, । वृक्षलतांची दाटी जेथें,प्रीती शांती जिथें खेळते । हा वसतो तेथें, ३ सुंदर पुष्पें जिथें विकसलीं, । सरोवरीं मधु कमलें फुललींकरीत…