अकबर बादशहाच्या दरबारात एक दिवस खूपच मजेशीर घटना घडली. त्या दिवशी बादशहा खूप उत्साहात होते. त्यांना अचानक एक विचित्र कल्पना सुचली. ते बिरबलाला म्हणाले, “बिरबल, मला या शहरातील सर्व आंधळ्या माणसांची यादी तयार करून दे. किती आंधळे लोक आपल्या शहरात राहतात ते मला जाणून घ्यायचे आहे.”
बिरबलाने शांतपणे मान डोलावली आणि म्हणाला, “जहाँपनाह, आपली आज्ञा शिरसावंद्य. मी लवकरच ही यादी तयार करतो.”
बिरबल बाहेर पडला आणि एका मोठ्या झाडाखाली बसला. त्याने एक कागद घेतला आणि काहीतरी लिहायला सुरुवात केली. तेवढ्यात तिथून एक माणूस चालत जात होता. त्याने बिरबलाला विचारले, “बिरबलजी, तुम्ही काय करत आहात?”
बिरबल म्हणाला, “मी एक चादर विणत आहे.”
तो माणूस थांबला आणि म्हणाला, “अरे, तुमच्या हातात तर कागद आणि लेखणी आहे, चादर कुठे आहे?”
बिरबलाने हसत त्या माणसाचे नाव यादीत लिहून टाकले.
थोड्या वेळाने दुसरा माणूस आला. त्यानेही तेच विचारले. बिरबलाने त्यालाही तेच उत्तर दिले — “मी चादर विणत आहे.” त्या माणसानेही सांगितले, “बिरबलजी, तुमच्या हातात तर कागद आहे!” बिरबलाने त्याचेही नाव यादीत घातले.
असे करत करत बिरबलाने अनेकांची नावे त्या यादीत लिहिली. जो कोणी थांबे आणि प्रत्यक्ष दिसत असतानाही “चादर कुठे?” असे विचारे, त्याचे नाव यादीत जाई. कारण जे स्पष्ट दिसत आहे ते न पाहणे म्हणजेच एक प्रकारचे आंधळेपण आहे असे बिरबलाला वाटत होते.
काही दिवसांनी बिरबल दरबारात परत आला. त्याने एक मोठी यादी अकबरासमोर ठेवली. अकबराने ती यादी पाहिली आणि आश्चर्यचकित झाला. यादीत इतकी नावे होती की त्याला विश्वासच बसेना.
अकबर म्हणाला, “बिरबल, इतकी नावे? एवढे आंधळे लोक आपल्या शहरात आहेत?”
बिरबल हसत म्हणाला, “जहाँपनाह, या यादीतील लोक डोळे असूनही आंधळ्यासारखे वागतात. मी एका झाडाखाली बसून कागद-लेखणी घेऊन काम करत होतो आणि सांगत होतो की मी चादर विणतो आहे. जे लोक स्पष्ट दिसत असताना विश्वास ठेवत नाहीत आणि उगाचच प्रश्न विचारतात, ते खरोखरच एका अर्थाने आंधळे आहेत. डोळे असून जे सत्य पाहू शकत नाहीत, ते आंधळ्यांपेक्षा वेगळे कसे?”
अकबराला बिरबलाचा हा युक्तिवाद ऐकून खूप आनंद झाला. तो मोठ्याने हसला आणि म्हणाला, “बिरबल, तू खरोखरच अद्भुत आहेस! तू केवळ यादीच तयार केली नाहीस, तर माणसाच्या स्वभावाचे सत्य उघड केलेस!”
दरबारातील सर्व मंत्री एकमेकांकडे पाहू लागले. त्यांना आश्चर्य वाटले की बिरबलाने किती साध्या पद्धतीने इतका गहन विचार मांडला.
बिरबलाने हात जोडून म्हटले, “जहाँपनाह, शरीराचे आंधळेपण हे दैवाने दिलेले असते, परंतु मनाचे आंधळेपण हे माणूस स्वतःच निवडतो. आणि मनाने आंधळा असणारा माणूस हा जास्त धोकादायक असतो!”
अकबराने बिरबलाचे मनापासून कौतुक केले आणि त्याला मौल्यवान बक्षीस दिले.
तात्पर्य: डोळे असूनही सत्य न पाहणे हे खऱ्या आंधळेपणापेक्षाही मोठे आंधळेपण आहे. आपल्या डोळ्यांसोबतच मनही उघडे ठेवणे गरजेचे आहे.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply