एका नगरात चार मित्र राहत होते. त्यातील तिघे जण वेद, शास्त्र आणि सर्व विद्यांमध्ये महापंडित होते, पण त्यांच्याकडे व्यवहारी बुद्धीचा अभाव होता. चौथा मित्र मात्र फारसा शिकलेला नव्हता, पण तो अतिशय बुद्धिमान आणि चतुर होता.
एके दिवशी चौघांनी ठरवले की, “आपण परदेशात जाऊन आपल्या विद्येचे प्रदर्शन करू आणि खूप धन मिळवू.” प्रवासाला निघाल्यावर वाटेत त्यांना एका जंगलात एका मेलेल्या सिंहाची हाडे पडलेली दिसली.
पहिला विद्वान म्हणाला, “आज आपल्या विद्येची परीक्षा घेण्याची वेळ आली आहे. मी माझ्या मंत्रशक्तीने या हाडांचा सांगाडा व्यवस्थित जोडू शकतो.” त्याने मंत्र म्हटला आणि हाडे एकत्र येऊन सिंहाचा सांगाडा तयार झाला.
दुसरा विद्वान म्हणाला, “मी या सांगाड्यावर मांस, कातडी आणि रक्त चढवू शकतो.” त्याने आपली विद्या वापरली आणि पाहता पाहता तिथे एक मेलेला पण पूर्ण वाढलेला सिंह तयार झाला.
आता तिसरा विद्वान पुढे सरसावला आणि म्हणाला, “मी आता या सिंहाच्या शरीरात प्राण फुंकणार आहे, म्हणजे तो जिवंत होईल!”
इतक्यात चौथा मित्र, जो शिकलेला नव्हता पण बुद्धिमान होता, तो ओरडला, “थांबा! थांबा! हा सिंह आहे. जर तुम्ही याला जिवंत केले, तर हा आपल्या सर्वांना खाऊन टाकेल. असा वेडेपणा करू नका!”
पण तिसरा विद्वान गर्वाने म्हणाला, “मूर्खा! तू शिकलेला नाहीस, तुला माझ्या विद्येची किंमत काय माहीत? मी माझे ज्ञान वाया घालवणार नाही.”
जेव्हा चौथ्या मित्राने पाहिले की हे विद्वान ऐकायला तयार नाहीत, तेव्हा तो चटकन म्हणाला, “ठीक आहे, तुम्हाला जे करायचे आहे ते करा, पण मला आधी या जवळच्या झाडावर चढू द्या.” तो वेगाने झाडावर चढून बसला.
तिसऱ्या विद्वानाने मंत्र म्हटला आणि सिंहाच्या शरीरात प्राण फुंकले. सिंह जिवंत झाला! जिवंत होताच भुकेलेल्या सिंहाने समोर असलेल्या त्या तिन्ही विद्वानांवर झडप घातली आणि त्यांना मारून खाऊन टाकले.
झाडावर बसलेला चौथा मित्र सुरक्षित राहिला. सिंह तिथून निघून गेल्यावर तो खाली उतरला आणि आपल्या मित्रांच्या अविचाराबद्दल दुःख व्यक्त करत घरी परतला.
बोध (Moral):
“वरं बुद्धिर्न सा विद्या विद्याया बुद्धिरुत्तमा ।” अर्थात: विद्येपेक्षा बुद्धी श्रेष्ठ आहे. पुस्तकी ज्ञान किंवा पदव्या मिळवणे चांगले आहे, पण संकटाच्या वेळी आणि प्रत्यक्ष आयुष्यात ‘व्यावहारिक बुद्धी’ नसेल, तर ते ज्ञान केवळ ओझे ठरते आणि विनाशाला कारणीभूत होते.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply