एका नगरात मणिभद्र नावाचा एक अतिशय प्रामाणिक पण गरीब व्यापारी (काही आवृत्त्यांत ब्राह्मण) राहत होता. त्याचे सर्व ऐश्वर्य नष्ट झाले होते आणि तो खूप हतबल झाला होता. एके रात्री त्याने ठरवले की, “अशा दारिद्र्यात जगण्यापेक्षा मी माझे प्राण त्यागलेले बरे.”
पण त्याच रात्री त्याच्या स्वप्नात एक पद्मनिधी (कुबेराचा दूत) संन्याशाच्या रूपात आला आणि म्हणाला, “मणिभद्र, घाबरू नकोस! मी उद्या सकाळी तुझ्या घरी एका संन्याशाच्या रूपात येईन. तू फक्त माझ्या डोक्यावर लाठीने प्रहार कर, म्हणजे मी सोन्याचा बनून जाईन आणि तुला तुझे सर्व ऐश्वर्य परत मिळेल.”
दुसऱ्या दिवशी सकाळी, मणिभद्रच्या घरी त्याचे क्षौरकर्म (हजामत) करण्यासाठी एक न्हावी आला होता. तितक्यात स्वप्नात सांगितल्याप्रमाणे एक संन्यासी तिथे आला. मणिभद्रने लाठी उचलली आणि संन्याशाच्या डोक्यावर हलका प्रहार केला. चमत्कार झाला! तो संन्यासी सोन्याचा बनला आणि जमिनीवर पडला. मणिभद्रने ते सोने घरात सुरक्षित ठेवले आणि न्हाव्याला काही पैसे देऊन कोणालाही न सांगण्याची विनंती केली.
पण तिथे असलेला न्हावी अतिशय लोभी आणि मूर्ख होता. त्याने विचार केला, “अरे! हे तर किती सोपे आहे. संन्याशांना मारले की ते सोन्याचे बनतात. मग मी कशाला कष्ट करू? मी पण अनेक संन्याशांना मारून खूप श्रीमंत होईल!”
लोभाने पछाडलेला न्हावी धावत आपल्या घरी गेला. त्याने एक मोठी काठी तयार ठेवली आणि जवळच्या मठात जाऊन सर्व संन्याशांना अन्नाचे आमंत्रण दिले. अनेक संन्यासी त्याच्या घरी जेवायला आले. जसे ते संन्यासी घरात शिरले, तसे न्हाव्याने दारे बंद केली आणि आपल्या लाठीने त्यांच्यावर जोरात प्रहार करायला सुरुवात केली.
बिचारे संन्यासी रक्ताळले, कोणाचे डोके फुटले तर कोणाचे हात-पाय तुटले. त्यांचा आरडाओरडा ऐकून नगररक्षक (पोलीस) तिथे धावून आले. त्यांनी पाहिले की न्हाव्याने संन्याशांना बेदम मारले आहे. न्हाव्याला पकडून राजाच्या दरबारात नेले गेले.
न्यायाधीशांनी विचारले, “तू हे का केलेस?” न्हाव्याने सांगितले, “मी त्या व्यापाऱ्याला असे करताना पाहिले होते, म्हणून मी पण केले.” राजाने त्याला कठोर शिक्षा दिली आणि विनाकारण संन्याशांना मारल्याबद्दल त्याला फाशीची किंवा जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली.
बोध (Moral):
“कुदृष्टं कुपरिज्ञातं कुश्रुतं कुपरीक्षितम् । तन् न कर्तव्यं कदाचन ॥” अर्थात: ज्या गोष्टीची पूर्ण माहिती नाही, जी नीट पाहिलेली नाही किंवा जिची पूर्ण शहानिशा केलेली नाही, अशी कृती कधीही करू नये. दुसऱ्याचे अंधानुकरण (Copying) करणे नेहमीच फायद्याचे ठरत नाही; उलट ते विनाशाला कारणीभूत ठरू शकते.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply