एका नगरात एक देवशर्मा नावाचा ब्राह्मण आणि त्याची पत्नी राहत होते. त्यांना एक लहान मुलगा होता. ब्राह्मणीने मुलासोबतच एका मुंगसाच्या पिल्लालाही पाळले होते. ती त्या मुंगसावर आपल्या मुलाप्रमाणेच प्रेम करायची आणि त्याला दूध-अन्न भरवायची.
तरीही, ब्राह्मणीच्या मनात एक भीती होती. तिला वाटायचे की मुंगूस हा शेवटी एक प्राणी आहे, तो कधीतरी माझ्या मुलाला इजा पोहचवेल.
एके दिवशी ब्राह्मणीला पाणी भरण्यासाठी नदीवर जायचे होते. ब्राह्मणाने मुलाकडे लक्ष द्यावे, असे सांगून ती बाहेर गेली. पण काही वेळाने ब्राह्मणालाही भिक्षेसाठी बाहेर जावे लागले. त्याने विचार केला, “मुंगूस मुलापाशी आहेच, तो घराचे रक्षण करेल,” असे म्हणून तोही निघून गेला.
मुलगा पाळण्यात गाढ झोपला होता आणि मुंगूस पाळण्यापाशी राखण करत बसला होता. तितक्यात, कुठूनतरी एक मोठा काळा साप तिथे आला. तो साप पाळण्याकडे सरकू लागला. मुंगसाने ते पाहिले आणि आपल्या मालकाच्या मुलाला वाचवण्यासाठी तो सापावर तुटून पडला. भीषण लढाई झाली आणि मुंगसाने सापाचे तुकडे-तुकडे करून त्याला मारून टाकले.
मुंगूस खूप आनंदी झाला. तो आपल्या मालकिणीला ही आनंदाची बातमी सांगण्यासाठी घराच्या दरवाजापाशी येऊन बसला. त्याच्या तोंडाला आणि पंजाला सापाचे रक्त लागले होते.
इतक्यात ब्राह्मणी पाणी भरून परत आली. तिने पाहिले की मुंगसाचे तोंड रक्ताने माखलेले आहे. तिच्या मनात विचार आला, “या दुष्ट मुंगसाने माझ्या निष्पाप मुलाला मारून टाकले आहे!” रागाच्या आणि दुःखाच्या भरात, तिने विचार न करता पाण्याचा जड हंडा मुंगसाच्या अंगावर जोरात फेकला. तो मुंगूस जागीच गतप्राण झाला.
ब्राह्मणी धावत घरात गेली, तर तिला आपला मुलगा पाळण्यात सुरक्षित खेळताना दिसला आणि जमिनीवर सापाचे तुकडे पडलेले दिसले. तिला सत्य समजले—ज्या मुंगसाने तिच्या मुलाचे प्राण वाचवले, त्यालाच तिने संशयापायी मारून टाकले होते. ती ढसाढसा रडू लागली, पण आता खूप उशीर झाला होता.
बोध (Moral):
“अपरीक्ष्य न कर्तव्यं कर्तव्यं सुपरीक्षितम् ।” अर्थात: कोणतेही काम पूर्णपणे शहानिशा केल्याशिवाय करू नये. घाईघाईत घेतलेला निर्णय आणि संशय माणसाचा घात करतात. रागाच्या भरात घेतलेल्या निर्णयामुळे नंतर केवळ पश्चात्तापच हाती उरतो.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply