एका नगरात एक कुंभार राहत होता. एकदा काम करत असताना तो जमिनीवर पडला आणि एका फुटलेल्या माठाचा टोकदार तुकडा त्याच्या कपाळावर जोरात लागला. त्यामुळे त्याच्या कपाळावर एक मोठी आणि खोल जखम झाली. ती जखम बरी झाली, पण त्याचे वळ (डाग) मात्र तिथेच राहिले. तो डाग एखाद्या युद्धातील तलवारीच्या किंवा बाणाच्या जखमेसारखा दिसत असे.
काही काळानंतर त्या देशात मोठा दुष्काळ पडला. कुंभार आपले गाव सोडून दुसऱ्या एका राज्यात गेला आणि तिथे राजाच्या सैन्यात नोकरीसाठी उभा राहिला. जेव्हा राजाने त्याला पाहिले, तेव्हा त्याच्या कपाळावरील तो मोठा डाग पाहून राजाला वाटले, “हा तर कोणीतरी फार मोठा आणि शूर योद्धा दिसतोय! नक्कीच याने अनेक युद्धे गाजवली असतील, म्हणूनच याला एवढी मोठी जखम झाली आहे.”
राजाने त्याला सैन्यात खूप मोठे पद दिले आणि आपला खास अंगरक्षक बनवले. कुंभार आता राजवाड्यात आरामात राहू लागला. राजाची कन्या, राजकुमारी, सुद्धा त्या ‘शूर’ योद्ध्याबद्दल ऐकून प्रभावित झाली होती. राजाने विचार केला की आपल्या कन्येचे लग्न या पराक्रमी योद्ध्याशी लावून द्यावे.
एके दिवशी, शत्रू राष्ट्राने राज्यावर आक्रमण केले. राजाने त्या कुंभाराला बोलावले आणि युद्धाचे नेतृत्व करायला सांगितले. राजा म्हणाला, “शूरवीरा, आज तुझ्या पराक्रमाची वेळ आली आहे! जा आणि शत्रूला पराभूत कर.”
आता कुंभार खूप घाबरला. त्याला तर तलवार पकडायलाही येत नव्हते. त्याने राजाला घाबरत घाबरत विचारले, “महाराज, मला सांगा, मला नेमके काय करायचे आहे?”
राजाला आश्चर्य वाटले. त्याने विचारले, “अरे, तू इतका मोठा योद्धा आहेस, तुला युद्धाचे नियम माहित नाहीत का? हे बघ, तुझ्या कपाळावर तर पराक्रमाची खूण आहे. हे कोणत्या युद्धात झाले होते?”
कुंभाराने विचार केला की आता खोटे बोलण्यात अर्थ नाही. तो हात जोडून म्हणाला, “महाराज, मी योद्धा नाही, मी एक सामान्य कुंभार आहे. हा डाग युद्धातील नाही, तर एकदा माठ बनवताना पडल्यामुळे फुटलेल्या खापराचा आहे!”
राजाला स्वतःच्या चुकीचा राग आला. त्याने कुंभाराला तातडीने सैन्यातून काढून टाकले. राजकुमारीशी होणारे त्याचे लग्न मोडले आणि त्याला पुन्हा आपल्या जुन्या कामाकडे जावे लागले.
बोध (Moral):
“वेशो न ह्यत्र कारणं, शौर्यं तु बाहुबलम् ।” अर्थात: केवळ बाह्य रूप किंवा पोषाख धारण केल्याने कोणी शूर किंवा विद्वान बनत नाही. माणसाची खरी किंमत त्याच्या गुणांवर आणि कौशल्यावर ठरते. खोट्या ओळखीवर मिळवलेले वैभव फार काळ टिकत नाही.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply