एका घनदाट जंगलात एक सिंह राहत होता. एकदा शिकार करताना एका मोठ्या प्राण्याच्या हाडाचा तुकडा सिंहाच्या घशात अडकला. तो तुकडा इतका घट्ट अडकला होता की, सिंहाला काहीही खाता-पिता येईना. वेदनेने तो विव्हळू लागला आणि त्याचे मरण जवळ आले असे वाटू लागले.
तो मदतीसाठी इकडे-तिकडे फिरत असताना त्याला एक सुतारपक्षी (Woodpecker) दिसला. सिंहाने त्याला विनवणी केली, “हे पक्षीराजा, माझ्या घशात हे हाड अडकले आहे, कृपया ते काढून माझे प्राण वाचव. मी तुला या बदल्यात खूप मोठे बक्षीस देईन.”
दयाळू सुतारपक्षाला सिंहाची दया आली. त्याने विचार केला की, प्राण्याचे प्राण वाचवणे हे पुण्यकर्म आहे. त्याने सिंहाला आपले तोंड मोठे उघडायला सांगितले. सुतारपक्षाने आपल्या लांब चोचीने मोठ्या शिताफीने ते हाड बाहेर काढले. सिंहाला तात्काळ आराम मिळाला.
काही दिवसांनंतर, तो सुतारपक्षी खूप भुकेलेला असताना त्याला तोच सिंह एका मोठ्या शिकारीचे मांस खाताना दिसला. पक्षाने विचार केला की, “मी या सिंहाचे प्राण वाचवले होते, तर आज हा मला नक्कीच थोडा मांसाचा तुकडा देईल.”
पक्षी सिंहाजवळ गेला आणि नम्रपणे म्हणाला, “महाराज, मी तोच पक्षी आहे ज्याने तुमच्या घशातील हाड काढले होते. आज मी खूप भुकेलेला आहे, कृपया तुमच्या शिकारीतील थोडा भाग मला द्यावा.”
हे ऐकून तो कृतघ्न (उपकाराची जाणीव नसलेला) सिंह गर्जना करत म्हणाला, “अरे मूर्ख पक्ष्या! तू माझ्या तोंडात तुझी चोच घातली होतीस आणि तरीही मी तुला जिवंत बाहेर पडू दिले, हेच तुझे सर्वात मोठे बक्षीस नाही का? आता इथून चालता हो, नाहीतर तुलाच माझे अन्न बनवीन!”
बिचाऱ्या सुतारपक्षाला समजले की, दुष्ट आणि स्वार्थी लोकांकडून उपकाराची अपेक्षा करणे ही आपलीच चूक आहे. तो तिथून उडून गेला.
बोध (Moral):
“खलस्य कृत्यं न कर्तव्यं कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः।” अर्थात: दुष्ट माणसावर कधीही उपकार करू नयेत, कारण तो उपकाराची जाणीव ठेवत नाही. कृतघ्न व्यक्तीला मदत करणे म्हणजे स्वतःवरच संकट ओढवून घेण्यासारखे आहे.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply