एका नगरात ब्रह्मदत्त नावाचा एक ब्राह्मण राहत होता. त्याला काही कामासाठी दुसऱ्या गावी जायचे होते. निघताना त्याच्या आईने त्याला बजावले, “बेटा, प्रवासात कधीही एकटे जाऊ नकोस. सोबत कोणाला तरी घे.”
ब्राह्मण म्हणाला, “आई, रस्ता सुरक्षित आहे, मला कोणाची गरज नाही.” पण आईच्या आग्रहाखातर त्याने घरामागच्या विहिरीतून एक खेकडा पकडला आणि तो एका कापूर ठेवण्याच्या डबीत (करंड्यात) ठेवून आपल्या झोळीत घेतला.
दुपारची वेळ होती आणि ऊन खूप कडक होते. चालून चालून ब्राह्मण थकल्यामुळे एका मोठ्या झाडाखाली विसावा घेण्यासाठी थांबला. गार वारा सुटल्यामुळे त्याला तिथेच गाढ झोप लागली.
त्याच झाडाच्या ढोलीत एक विषारी काळा साप राहत होता. सापाला कापराचा सुगंध खूप आवडत असे. झोळीतील कापराचा वास आल्यामुळे साप बाहेर आला. त्याने पाहिले की ब्राह्मणाकडे कापराची डबी आहे. सापाने ब्राह्मणाला दंश करण्याचा प्रयत्न केला, पण त्याआधीच त्याने कापराची डबी गिळण्याचा प्रयत्न केला.
जसा सापाने त्या डबीवर तोंड टाकले, तसा डबीत असलेला खेकडा सावध झाला. खेकड्याने आपल्या तीक्ष्ण नांग्यांनी सापाची मान घट्ट पकडली. खेकड्याने इतकी जोरात पकड घेतली की त्या सापाचा तिथेच गुदमरून मृत्यू झाला.
काही वेळाने ब्राह्मण जागा झाला. त्याने पाहिले की आपल्या शेजारी एक महाकाय साप मरून पडला आहे आणि त्याच्या मानेला खेकड्याने पकडले आहे. ब्राह्मणाला समजले की, ज्या खेकड्याला त्याने केवळ आईच्या समाधानासाठी सोबत घेतले होते, त्यानेच आज त्याचे प्राण वाचवले आहेत. त्याला आपल्या आईच्या शब्दांचे आणि योग्य संगतीचे महत्त्व पटले.
बोध (Moral):
“गच्छता कार्यसिद्ध्यर्थं सहायेन च धीमता ।” अर्थात: प्रवासात किंवा कोणत्याही महत्त्वाच्या कामाला जाताना सोबतीला कोणीतरी असणे नेहमीच फायदेशीर ठरते. मग तो मित्र छोटा का असेना, संकटाच्या वेळी तो ढाल बनून उभा राहू शकतो.

Leave a Reply