एका विस्तीर्ण वडाच्या झाडावर चटका (चिमणी) आणि तिची पत्नी सुखाने राहत होते. चिमणीने नुकतीच अंडी घातली होती आणि ते दोघे आपल्या पिल्लांच्या आगमनाची वाट पाहत होते.
एके दिवशी प्रचंड उष्णतेमुळे एक मदोन्मत्त हत्ती पिसाळल्यासारखा त्या झाडापाशी आला. त्याने आपल्या ताकदीच्या नशेत त्या वडाच्या झाडाच्या फांद्या तोडायला सुरुवात केली. दुर्दैवाने, ज्या फांदीवर चिमणीचे घरटे होते, ती फांदी हत्तीने जोरात हलवून तोडून टाकली. घरटे जमिनीवर पडले आणि चिमणीची सर्व अंडी फुटली. हत्ती तिथून गर्जना करत निघून गेला, पण चिमणीचे जोडपे आपल्या पिल्लांच्या मृत्यूमुळे ढसाढसा रडू लागले.
त्यांचे रडणे ऐकून त्यांचा मित्र काष्ठकूट (सुतारपक्षी) तिथे आला. त्याने चिमणीचे सांत्वन केले आणि म्हणाला, “मित्रा, रडून काही होणार नाही. जो गेला त्याचा शोक करणे व्यर्थ आहे. आपण या अहंकारी हत्तीला धडा शिकवला पाहिजे.”
चिमणी म्हणाली, “तो हत्ती इतका अवाढव्य आहे, आपण छोटे जीव त्याला कसे हरवणार?” सुतारपक्षी म्हणाला, “बुद्धी आणि एकीच्या जोरावर आपण हे करू शकतो.” त्याने आपले आणखी दोन मित्र बोलावले—एक वीणारवा नावाची माशी आणि एक मेघनाद नावाचा बेडूक. चौघांनी मिळून एक योजना आखली.
योजना अशी होती: १. प्रथम माशीने हत्तीच्या कानाजवळ जाऊन मधुर गुंजन करायचे. ते संगीत ऐकून हत्ती मंत्रमुग्ध होऊन आपले डोळे मिटून घेईल. २. हत्तीने डोळे मिटताच, सुतारपक्षी आपल्या तीक्ष्ण चोचीने हत्तीचे दोन्ही डोळे फोडून त्याला आंधळे करेल. ३. आंधळा झालेला हत्ती तहानेने व्याकुळ होऊन पाण्यासाठी इकडे-तिकडे धावेल. तेव्हा बेडूक एका खोल खड्ड्याच्या काठावर बसून जोरात डराव-डराव करेल. हत्तीला वाटेल की तिथे पाण्याचा तलाव आहे.
ठरल्याप्रमाणे सर्व घडले. माशीने गाणे गायले, सुतारपक्ष्याने डोळे फोडले आणि हत्ती तहानेने व्याकुळ झाला. दूरवरून बेडकाचा आवाज ऐकून हत्ती त्या दिशेने धावला. त्याला वाटले समोर पाणी आहे, पण प्रत्यक्षात तिथे एक मोठा खोल खड्डा होता. हत्ती त्या खड्ड्यात पडला आणि त्याचा अंत झाला. अशा प्रकारे, चार छोट्या जीवांनी मिळून एका महाकाय हत्तीचा पराभव केला.
बोध (Moral):
“बहूनामप्यसाराणां समवायो हि दुर्जयः ।” अर्थात: जरी जीव लहान किंवा कमकुवत असले, तरी जर ते संघटित (एकत्रित) झाले, तर ते मोठ्या संकटावर किंवा शक्तिशाली शत्रूवरही मात करू शकतात. ‘एकी’ हेच खरे बळ आहे.

Leave a Reply