एका नगरात एक ब्राह्मण आणि त्याची पत्नी शंडिली राहत होते. एकदा ब्राह्मणाला एका श्राद्धाच्या जेवणाचे निमंत्रण आले. त्याने आपल्या पत्नीला सांगितले, “मी जेवायला जातोय, तू घरी येणाऱ्या पाहुण्यांसाठी किंवा कोणा गरजूला दान करण्यासाठी काहीतरी तयार ठेव.”
शंडिलीने घरी असलेले तीळ घेतले, ते नीट निवडले, त्यांचे टरफले काढली आणि ते स्वच्छ धुवून उन्हात सुकायला ठेवले. तीळ पांढरे शुभ्र आणि सुवासिक दिसत होते.
इतक्यात एका कुत्र्याने येऊन त्या तिळांना स्पर्श केला. विटाळ झाला म्हणून शंडिलीला ते तीळ आता दानासाठी वापरता येणार नव्हते. पण तिला ते फेकून देणेही पटत नव्हते. तिने एक युक्ती लढवली. ती शेजारच्या घरी गेली आणि म्हणाली, “माझ्याकडे हे साफ केलेले, टरफले काढलेले पांढरे शुभ्र तीळ आहेत. या बदल्यात तुम्ही मला तुमचे साधे (टरफले असलेले) तीळ द्याल का?”
शेजारणीला वाटले, “अरे, हे तर किती फायद्याचे आहे! साफ केलेले तीळ आपल्याला तयार मिळत आहेत.” ती शेजारीण ते तीळ घ्यायला तयार झाली.
तेवढ्यात त्या शेजारणीचा मुलगा, जो नीतिशास्त्र जाणत होता, तो तिथे आला. त्याने आपल्या आईला थांबवले आणि विचारले, “आई, ही स्त्री एवढे चांगले, कष्ट करून साफ केलेले तीळ साध्या तिळाच्या बदल्यात का देत आहे? नक्कीच यात काहीतरी दोष असला पाहिजे.”
त्याने शंडिलीला विचारले आणि सत्य बाहेर आले की त्या तिळांना कुत्र्याचा स्पर्श झाला होता. त्या मुलाने आपल्या आईला सावध केले आणि तो म्हणाला, “अवेळी आणि अवाजवी फायदा मिळत असेल, तर सावध राहावे.”
बोध (Moral):
“नाकारणतः भवति किमपि…” अर्थात: विनाकारण कोणीही आपला फायदा करून देत नाही. जर एखादी वस्तू तिच्या मूळ किमतीपेक्षा खूपच स्वस्त किंवा फायदेशीर वाटत असेल, तर त्यामागे काहीतरी छुपे कारण असू शकते. व्यवहार करताना नेहमी चौकस बुद्धी ठेवावी.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply