एका खूप जुन्या आणि मोठ्या वडाच्या झाडावर कावळ्याचं एक जोडपं आपल्या घरट्यात सुखाने राहत होतं. त्याच झाडाच्या ढोलीत (खोदलेल्या भागात) एक महाकाय आणि दुष्ट काळा साप राहत होता.
जेव्हा कधी कावळी अंडी घालायची, तेव्हा कावळे अन्नाच्या शोधात बाहेर गेल्याची संधी साधून तो साप झाडावर चढायचा आणि त्यांची अंडी किंवा पिल्लं खाऊन टाकायचा. हे वारंवार घडू लागल्यामुळे कावळ्याचं जोडपं खूप दुःखी झालं. त्यांना आपलं घर सोडायचं नव्हतं, पण सापाचा प्रतिकार करणं त्यांच्या ताकदीबाहेरचं होतं.
शेवटी कावळा आपल्या एका चतुर कोल्हा मित्राकडे गेला आणि त्याला सगळी हकीकत सांगितली. कोल्हा म्हणाला, “मित्रा, तू काळजी नको करू. शत्रू जरी शक्तिशाली असला, तरी युक्तीने त्याला हरवता येतं. तू फक्त मी सांगतो तसं कर.”
कोल्ह्याने एक योजना सांगितली: “या राज्याचा राजा रोज सकाळी आपल्या राण्यांसह जवळच्या नदीवर स्नान करायला येतो. राण्या आपले दागिने नदीकाठावर काढून ठेवतात. तू तिथला एक मौल्यवान सोन्याचा हार उचल आणि तो सापाच्या ढोलीत नेऊन टाक.”
दुसऱ्या दिवशी कावळ्याने तसंच केलं. जेव्हा राण्या स्नान करत होत्या, तेव्हा कावळ्याने झडप घातली आणि राणीचा मोत्यांचा कंठा (हार) चोचीत धरला. राजवाड्याचे रक्षक ओरडत कावळ्याचा पाठलाग करू लागले. कावळ्याने मुद्दाम रक्षक मागे येतील याची काळजी घेतली आणि तो वडाच्या झाडापाशी पोहोचला. त्याने तो हार बरोबर सापाच्या ढोलीत टाकला आणि स्वतः झाडाच्या फांदीवर जाऊन बसला.
रक्षक तिथे पोहोचले आणि हार काढण्यासाठी ढोलीत काठी टाकू लागले. काठी लागताच आत बसलेला तो दुष्ट साप फणा काढून बाहेर आला. सापाला पाहून रक्षकांनी घाबरून न जाता आपल्या भाल्यांनी आणि काठ्यांनी त्याला मारून टाकलं. रक्षकांनी आपला हार घेतला आणि ते निघून गेले. अशा प्रकारे त्या कावळ्यांनी युक्तीने आपल्या बलाढ्य शत्रूचा कायमचा काटा काढला.
बोध (Moral):
“उपायेन हि यच्छक्यं न तच्छक्यं पराक्रमैः।” अर्थात: जे काम शक्तीने किंवा पराक्रमाने साध्य होत नाही, ते ‘युक्तीने’ सहज साध्य करता येते.

Leave a Reply