पूर्वेकडच्या समुद्रावर सोन्यासारखी सुंदर छटा पसरली आहे. आकाशात कुणीतरी लाल गुलालाची मूठच उधळली आहे की काय! पूर्व दिशा गालातल्या गालात गोड हसते आहे आणि सगळ्या दिशा आनंदाने डोलताहेत.

क्षितिजाची कड तेजाने सारवल्यासारखी उजळली आहे — की सृष्टीरूपी स्त्रीने गळ्यात एखादा अनमोल दागिना घातला आहे? काही ढग सोनेरी, काही लालसर, काही पिवळे — सगळे मिश्र रंगांनी नटलेले.

कुणाच्या पोटातून ही सोन्याची गंगा वाहते आहे? कुणी आपल्या अंगाला शुद्ध कापराचा रस लावला आहे — इतके स्वच्छ, तेजस्वी दिसते आहे?

अरुण हा चित्रकार आहे का, जो आकाशाच्या पडद्यावर रंग भरतो आहे? की तो कवी आहे, जो आपल्या प्रतिभेने जग भरून टाकतो? की उषा नावाची तरुणी दारात येऊन आपल्या सुंदर हातांनी रांगोळी काढते आहे?

दिवस आणि रात्र एकमेकांना भेटताहेत आणि त्यांच्या प्रेमाच्या छटा आकाशात उमलल्या आहेत! की स्वर्गातील अप्सरा आकाशात रात्रीसाठी शेवटची मंगल गाणी गाताहेत?

किंवा “माझी मोत्यांची माळ (तारे) चोरून नेली” असे म्हणत आकाशलक्ष्मी रुसली आहे आणि रागाने तिचे गाल लाल झाले आहेत? की रात्रीचा अंधार पळाला आणि आशेची लाली उत्साहासोबत उगवून आली आहे?

की जगाला सांगण्यासाठी प्रेमाचा ध्वज फडकतो आहे — आज खरा विजय आपल्यावर उतरला आहे? की स्वर्गातील दिव्यांचे भांडारच फुटले आहे, आणि त्यासोबत स्वर्गही खाली उतरणार आहे असे वाटते!

हे प्रभू रामाचे पुष्पक विमानच प्रकट झाले आहे का? की सोन्याची द्वारका नगरी लखलखते आहे?

“अगं सखे, जगाला तेजाने कोण न्हाऊ घालते आहे? काय नवल! तूही तेजाने भरलीस आणि मीही!” — दिशा एकमेकींशी प्रेमाने बोलताहेत — “विरहाचा काळ संपला, आता प्रेमाची गाणी गा!”

“या ढगांच्या झाडीत लपली आहे ती कोण? तिला बोलवा — पुरे झाले, हा तुमचा मान!” आम्ही गवळणी मनापासून प्रेमाची पूजा करू. हा प्रेमाचा काळ आहे — कुणी याला अरुणोदय म्हणो!

बाई, कृष्ण पूर्वदिशेशी गोफ खेळतो आहे! सोने उधळत आपण सगळ्या त्याच्या पाया पडू या. गोड हास्याने विश्व भरून टाकू — शंका कशाला? आपण सगळ्याच सारख्या आहोत, मग कुणी कुणाला हसायचे?

आकाशात गोफ रंगला, नवा रंग आला; त्यात कृष्णाचा हात पूर्वेच्या गालाला लागला. लाजून पूर्वदिशेने मान खाली घातली — आणि त्याच क्षणी प्रेमाची अद्भुत लहर पृथ्वीवर उतरली!

या प्रेमाच्या लाटेपुढे मस्तक नमवावे, हे आम्हाला, ब्रह्मांडाला आणि देवालाही माहीत आहे. पण पाहा — ही भूदेवी मात्र वेडावून गेली आहे; या मंगल वेळी नुसती टकमक पाहत स्वस्थ बसली आहे!

हा दवबिंदूंचा पडदा — नव्हे नव्हे, हा तर लाजेचा, मुग्धतेचा, बालपणाचा आणि कोमल हृदयाचा पडदा! तो या प्रौढ धरतीने आपल्या चेहऱ्यावरून दूर केला आहे. आणि ते योग्यच — खरे प्रेम लोकांच्या क्षुद्र बोलण्याला जुमानत नाही.

प्रेमाच्या अतिरेकाने ती हा मंगल आगमनसोहळा जणू विसरूनच गेली आहे. हे कविते, तूच तिला मदत कर — खरे तर तूही वेडीच आहेस! पण थोडे वेडेपण असल्याशिवाय हृदयाची कोडी तरी कशी सुटणार?

जा, आता लाजू नकोस, खाली पाहू नकोस! किंवा लाजच — त्या लाजेतच तू या मंगल वेळी अधिक खुलशील. या लाजेने कवीचे मन हेलावेल आणि मग तेच तुझ्यावर प्रेमाची उधळण करेल!

प्रेमाची परतफेड प्रेमाशिवाय दुसऱ्या कशाने होणार? पाहा — हा सूर्य सर्व सजीवांना प्रेमानेच सजवतो आहे!

हा प्रेमाचा लोंढा वरून आला! हे भव्य पर्वतांनो, तो आपल्या शिखरांवर झेलून घ्या. तो तुमच्या निळ्या झग्यावर सोनेरी वेलबुट्टी काढेल आणि तुम्हाला सरदारासारखा डौल येईल — सांभाळा!

मग कवीच्या स्फूर्तिपूर्ण शब्दांचा अभिषेक होईल आणि सगळे लोक थक्क होऊन तुमच्याकडे पाहतील! सुवासिनींनो, वनदेवींनो, डोला! आपल्या बहिणीला — वनमालेला — नटवा, सजवा!

वनमालांनो, हा हिरवा शेला हळूच हलवा; आकाशात सूत्रधार (सूर्य) उगवला आहे — फुलांची उधळण करा! या लोकनायकाला ‘जय’ म्हणून हाक मारायला आकाशाच्या मंडपात पक्ष्यांची माळ पाठवून द्या!

सरोवराच्या पाटीवर कुणी स्वर्गाच्या छाया रंगवा, कुणी फुलांवर नाचायला लागा! कुणी वेलींच्या वेढ्यात बसून गाणी गा, तर कुणी या झाडावरून त्या झाडावर हसत उडत सुटा.

कुणी नदीसोबत नाचत जा, तर कुणी धबधब्यात बसून मंजुळ सुरात गा! आणि हे पहाटेच्या सुगंधी, थंड, मंद वाऱ्या — तूही ये, फुलांचे पराग उधळत पृथ्वीवर मुक्त फिर!

या कोवळ्या सूर्यकिरणांवर बसून स्वर्गच खाली आला आहे; हे मित्रा वाऱ्या, गाणी गात त्याला झोके दे!

ऊठ कोकिळे! ऊठ भारद्वाजा! आपल्या मंगल गाण्यांनी सगळ्या जगाचे मन मोहून टाका! आणि हे नदी, तुझे गाणे या सुरांत मिसळून टाक — तुझ्या साध्याभोळ्या गाण्याला कधी खंडच पडत नाही!

या गाण्याने पिवळी कुरणे आनंदाने वेडी झाली — गाऊ लागली, नाचू लागली! चराचराच्या मनात हे दिव्य गाणे भरून राहिले. पण हे मूर्तिमंत दिव्य गाणे गाणारे तरी कोण?

दिव्य गाणी, दिव्य शांतता आणि तेजाचे झोत — हे सारे अरुण नकळत पृथ्वीच्या हृदयात ओततो आहे. त्या तेजाने स्वर्ग आणि भूमी यांना एक करून टाकले; त्यातूनच मांगल्याचे प्रवाह सुरू झाले!

त्या दिव्य मांगल्याने कवीलाही मोहून टाकले — आणि मग सरस्वतीने त्याची ही गाणी सहजपणे गुंफली.