Marathi Stories
-
बगळा आणि खेकडा
एका मोठ्या तलावाच्या काठी एक वृद्ध बगळा राहत असे. म्हातारपणामुळे त्याला आता पूर्वीसारखी मासेमारी करता येत नव्हती. भुकेने व्याकुळ झालेल्या त्या बगळ्याने अन्नासाठी एक कपटी योजना आखली. तो तलावाच्या काठी अगदी उदास होऊन उभा राहिला आणि रडण्याचे नाटक करू लागला. त्याला पाहून एका खेकड्याने विचारले, “बगळे मामा, आज तुम्ही शिकार का करत नाही? असे दुःखी…
-
कावळा आणि साप
एका खूप जुन्या आणि मोठ्या वडाच्या झाडावर कावळ्याचं एक जोडपं आपल्या घरट्यात सुखाने राहत होतं. त्याच झाडाच्या ढोलीत (खोदलेल्या भागात) एक महाकाय आणि दुष्ट काळा साप राहत होता. जेव्हा कधी कावळी अंडी घालायची, तेव्हा कावळे अन्नाच्या शोधात बाहेर गेल्याची संधी साधून तो साप झाडावर चढायचा आणि त्यांची अंडी किंवा पिल्लं खाऊन टाकायचा. हे वारंवार घडू…
-
विणकर आणि कंजूस मित्र
एका नगरात सोमिलक नावाचा एक अतिशय कुशल विणकर राहत असे. तो अतिशय सुंदर आणि तलम वस्त्रे विणायचा, पण इतकी मेहनत करूनही तो नेहमी गरीबच राहायचा. त्याच्याकडे फक्त दोन वेळच्या जेवणापुरतेच पैसे असायचे. दुसरीकडे, त्याच नगरातील इतर विणकर, जे त्याच्याइतके कुशल नव्हते, ते मात्र खूप श्रीमंत झाले होते. सोमिलक विचार करू लागला, “माझ्या नशिबातच गरिबी आहे…
-
मेंढा आणि कोल्हा
एका नगराच्या बाहेर दोन मोठे आणि शक्तिशाली मेंढे आपापसात लढत होते. ते दोघेही एकमेकांवर जोराने शिंगे आदळत होते. ही लढाई इतकी भीषण होती की, त्यांच्या कपाळातून रक्ताच्या धारा वाहत होत्या. जेव्हा जेव्हा ते एकमेकांना धडक देत, तेव्हा जमिनीवर रक्ताचे थेंब सांडत असत. त्याच वेळी तिथून एक भुकेलेला कोल्हा चालला होता. त्याने पाहिले की दोन मेंढे…
-
साधू आणि ठग
एका नगरात देवशर्मा नावाचा एक साधू राहत असे. लोक त्याला खूप मान देत असत आणि त्याला भरपूर दानधर्म करत. हळूहळू त्या साधूकडे सोन्याच्या मोहरांनी भरलेली एक मोठी पिशवी जमा झाली. साधू इतका कंजूस आणि शंकाखोर होता की, तो ती पिशवी क्षणभरही स्वतःपासून लांब करत नसे. अगदी झोपतानाही ती आपल्या उशाशी ठेवत असे. आषाढभूती नावाच्या एका…
-
व्यापाऱ्याची प्रगती आणि अधोगती
एका नगरात दंतुल नावाचा एक अतिशय श्रीमंत आणि प्रामाणिक व्यापारी राहत असे. तो केवळ श्रीमंतच नव्हता, तर राजाचा अत्यंत जवळचा मित्र आणि सल्लागारही होता. राजा आणि प्रजा दोघेही त्याचा खूप मान राखत असत. एकदा दंतुलने आपल्या मुलीच्या लग्नासाठी एक मोठा समारंभ आयोजित केला. या समारंभासाठी त्याने राजा, राजघराण्यातील लोक आणि नगरातील सर्व महत्त्वाच्या व्यक्तींना बोलावले…
-
वानर आणि लाकडी पाचर
एका नगराच्या सीमेवर एका मोठ्या देवळाचे बांधकाम सुरू होते. तिथे अनेक कुशल सुतार आणि मजूर काम करत असत. रोज दुपारी जेव्हा कडक ऊन पडायचे, तेव्हा सर्व मजूर आणि सुतार जेवणासाठी आणि विश्रांतीसाठी जवळच्या झोपडीत जात असत. एके दिवशी एका सुताराने शिस्व्याच्या एका मोठ्या ओंडक्याला (लाकडाचे खोड) मधून चिरण्याचे काम सुरू केले होते. त्याने अर्धा ओंडका…
-
सिंह आणि बैल
एका काळी वर्धमान नावाचा एक व्यापारी आपल्या संजीवक नावाच्या बैलावर सामान लादून प्रवासाला निघाला होता. वाटेत यमुना नदीच्या काठी चिखलात अडकल्यामुळे संजीवकचा पाय दुखावला आणि तो तिथेच बसून राहिला. व्यापाऱ्याने काही दिवस वाट पाहिली, पण शेवटी बैलाला तिथेच सोडून तो पुढे निघून गेला. काही दिवसांनी नदीकाठचे गवत खाऊन आणि मोकळ्या हवेत राहून संजीवक पुन्हा शक्तिशाली…
-
आनंदी पक्षी
केव्हां मारुनि उंच भरारी । नभांत जातो हा दूरवरी,आनंदाची सृष्टी सारी । आनंदें भरली. १ आनंदाचे फिरती वारे, । आनंदानें चित्त ओसरे,आनंदें खेळतो कसा रे । आनंदी पक्षी ! २ हिरवें हिरवें रान विलसतें, । वृक्षलतांची दाटी जेथें,प्रीती शांती जिथें खेळते । हा वसतो तेथें, ३ सुंदर पुष्पें जिथें विकसलीं, । सरोवरीं मधु कमलें फुललींकरीत…
-
संध्यारजनी
विषय — सूर्यास्तापासून चंद्रोदयापर्यंत संध्यारजनी कवी — बालकवी (त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे) मावळत्या सूर्याचा निरोप, एकेक करून जमणारे तारे, राणीसारखी येणारी रात्र आणि शेवटी अंगाईगीत — अठरा कडव्यांत उलगडणारी संध्याकाळ ते चंद्रोदयाची कहाणी. खाली संपूर्ण कविता, प्रत्येक कडव्याचा सोपा अर्थ, शब्दार्थ आणि प्रश्नमंजूषा. Sandhyarajani by Balkavi — the complete Marathi poem from sunset to moonrise, with…