Marathi Stories
-
साधू आणि ठग
एका नगरात देवशर्मा नावाचा एक साधू राहत असे. लोक त्याला खूप मान देत असत आणि त्याला भरपूर दानधर्म करत. हळूहळू त्या साधूकडे सोन्याच्या मोहरांनी भरलेली एक मोठी पिशवी जमा झाली. साधू इतका कंजूस आणि शंकाखोर होता की, तो ती पिशवी क्षणभरही स्वतःपासून लांब करत नसे. अगदी झोपतानाही ती आपल्या उशाशी ठेवत असे. आषाढभूती नावाच्या एका…
-
व्यापाऱ्याची प्रगती आणि अधोगती
एका नगरात दंतुल नावाचा एक अतिशय श्रीमंत आणि प्रामाणिक व्यापारी राहत असे. तो केवळ श्रीमंतच नव्हता, तर राजाचा अत्यंत जवळचा मित्र आणि सल्लागारही होता. राजा आणि प्रजा दोघेही त्याचा खूप मान राखत असत. एकदा दंतुलने आपल्या मुलीच्या लग्नासाठी एक मोठा समारंभ आयोजित केला. या समारंभासाठी त्याने राजा, राजघराण्यातील लोक आणि नगरातील सर्व महत्त्वाच्या व्यक्तींना बोलावले…
-
वानर आणि लाकडी पाचर
एका नगराच्या सीमेवर एका मोठ्या देवळाचे बांधकाम सुरू होते. तिथे अनेक कुशल सुतार आणि मजूर काम करत असत. रोज दुपारी जेव्हा कडक ऊन पडायचे, तेव्हा सर्व मजूर आणि सुतार जेवणासाठी आणि विश्रांतीसाठी जवळच्या झोपडीत जात असत. एके दिवशी एका सुताराने शिस्व्याच्या एका मोठ्या ओंडक्याला (लाकडाचे खोड) मधून चिरण्याचे काम सुरू केले होते. त्याने अर्धा ओंडका…
-
सिंह आणि बैल
एका काळी वर्धमान नावाचा एक व्यापारी आपल्या संजीवक नावाच्या बैलावर सामान लादून प्रवासाला निघाला होता. वाटेत यमुना नदीच्या काठी चिखलात अडकल्यामुळे संजीवकचा पाय दुखावला आणि तो तिथेच बसून राहिला. व्यापाऱ्याने काही दिवस वाट पाहिली, पण शेवटी बैलाला तिथेच सोडून तो पुढे निघून गेला. काही दिवसांनी नदीकाठचे गवत खाऊन आणि मोकळ्या हवेत राहून संजीवक पुन्हा शक्तिशाली…
-
आनंदी पक्षी
केव्हां मारुनि उंच भरारी । नभांत जातो हा दूरवरी,आनंदाची सृष्टी सारी । आनंदें भरली. १ आनंदाचे फिरती वारे, । आनंदानें चित्त ओसरे,आनंदें खेळतो कसा रे । आनंदी पक्षी ! २ हिरवें हिरवें रान विलसतें, । वृक्षलतांची दाटी जेथें,प्रीती शांती जिथें खेळते । हा वसतो तेथें, ३ सुंदर पुष्पें जिथें विकसलीं, । सरोवरीं मधु कमलें फुललींकरीत…
-
संध्यारजनी
अस्तगिरीच्या अभिनव कुंजीं निजला निजनाथ,बघतां बघतां त्यास रंगलें वारुणिचें चित्त,हळुंच पाहते, मधुर हांसते, जाते लाजून,म्हणे मनाशीं, ‘जीव टाकुं का हा ओवाळून !’ प्रेमनिर्भरा बघुन सखीला भास्कर मायावीजातां जातां साखरचुंबा एक तिचा घेई !लाजलाजुनी जीव सतीचा मग अर्धा झाला,त्यांतच आल्या रोषाच्याही लहरी गालाला ! गेला, झाला द्दष्टिआडही सूर्य, तरी अजुनीपहा चकते प्रेमपताका पश्चिमदिग्वदनीं,थक्क होऊनी दिशा म्हणाल्या…
-
मधुयामिनि
मधुयामिनि नील-लताहो गगनीं कुसुमयुताधवलित करि पवनपथाकौमुदि मधु मंगला– दिव्य शांति चंद्रकरींआंदोलित नील सरींगिरिगिरिवरि, तरुतरुवरिपसरे नव भूतिला– सुप्रसन्न, पुण्य, शांतरामण्यकभरित धौतया मंगल मोहनांतविश्वगोल रंगला. कवी: त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे (बालकवी) कवितेचा सोपा सारांश: १. नक्षत्रांचे आणि चांदण्याचे सौंदर्य: कवी म्हणतात की, ही ‘मधुयामिनी’ (मधुर अशी रात्र) म्हणजे जणू एक निळी वेल आहे, ज्यावर नक्षत्रांची फुले उमलली आहेत.…
-
निर्झरास
गिरिशिखरें, वनमालाही दरीदरी घुमवित येई !कडयावरुनि घेऊन उडया खेळ लतावलयीं फुगडया.घे लोळण खडकावरती, फिर गरगर अंगाभंवतीं;जा हळुहळु वळसे घेत लपत – छपत हिरवाळींत; पाचूंचीं हिरवीं रानें झुलव गडे, झुळझुळ गानें !वसंतमंडप – वनराई आंब्याची पुढतीं येई.श्रमलासी खेळुनि खेळ नीज सुखें क्षणभर बाळ !हीं पुढचीं पिंवळीं शेतें सळसळती – गाती गीतें; झोंप कोठुनी तुला तरी, हांस…
-
निराशा (हे तासाचे तास)
हे तासाचे तास निघुनिया जाती,अंधार भरे मग चित्तीं,किति दडपण हें अवजड हृदयावरतींकष्ठानें बोलहि निघती, हें स्वप्नचि कीं जागृति न कळे कांहीं,जणु गहन मनावर येई,हीं भुतें पिशाच्चें सारीं,वार्यावर करिती स्वारी,मम चित्तहि त्यामाझारीं किति आरोळ्या घोर मृत्यूला देतेंमृतवत जों हें जग होतें.मग मद्यानें जेविं रक्त उसळावेंतशि घोर कल्पनाधावे मग तिजवरती काळे शार विचारगरगरगर उडती दुरहृदयीं हें असलें…
-
अरुण
पूर्व समुद्रीं छटा पसरली रम्य सुवर्णाचीकुणीं उधळिली मूठ नभीं ही लाल गुलालाची ?पूर्व दिशा मधु मृदुल हांसते गालींच्या गालीं.हषनिर्भरा दिशा डोलती या मंगल कालीं, क्षितिजाची कड सारविली ही उज्ज्वल दीप्तीनें,सृष्टिसतीनें गळां घाललें कीं अनुपम लेणें ?हे सोन्याचे, रक्तवर्ण हे, हे पिवळे कांहीं,रम्य मेघ हे कितेक नटके मिश्रित रंगांहीं, उदरांतुनि वाहते कुणाच्या सोन्याची गंगा,कुणीं लाविला विशुद्ध…