Marathi Stories
-
गोफण केली छान
( दोहा ) स्वह्रदय फाडुनि निज नखरींचिवट तयाचे दोरकाढुनि, गोफण वळितों हीसत्त्वाचा मी चोर ! त्वेषाचा त्या दोरालाघट्ट भरुनियां पीळ,गांठ मारितों वैराचीजी न पीळ दवडील ! वैर तयांला, बसती जेस्तिमितचि आलस्यांतवैर तयांला, पोकळ जेबडबडती तोर्यांत ! वैर तयांला, वैरी जेत्यांच्या पायधुळींतलोळुनि कृतार्थ होती जेप्राप्त तूपपोळींत ! वैर तयांला, पूर्वींच्याआर्त्यांचा बडिवारगाउनि जे निज षंढत्वामात्र दाविती फार…
-
नवा शिपाई
नव्या मनूंतिल नव्या दमाचा शूर शिपाई आहें,कोण मला वठणीला आणूं शकतो तें मी पाहें !ब्राह्मण नाहीं, हिंदुहि नाहीं, न मी एक पंथाचा,तेचि पतित लीं ज आंखडिती प्रदेश साकल्याचा ! खादाड असे माझी भूक,चतकोरानें मला न सूख;कूपांतिल मी नच मंडूक; मळयास माझ्या कुंपण पडणें अगदीं न मला साहे !कोण मला वठणीला आणूं शकतो तें मी पाहें…
-
झपूर्झा
हर्षखेद ते मावळते,हास्य निमाले,अश्रु पळाले;कण्टकशल्यें लव वठली; कांहीं न दिसे दृष्टीलाप्रकाश गेला,तिमिर हरपला:काय म्हणावें या स्थितिला ?— झपूर्झा ! गडे झपूर्झा !हर्षशोक हे ज्यां सगळें,त्यां काय कळे ?त्यां काय वळे ? हंसतिल जरि ते आम्हांला,भय न धरुं हें वदण्याला :—व्यर्थीं अधिकचि अर्थ वसेतो त्यांस दिसे, ज्यां म्हणति पिसे,त्या अर्थाचे बोल कसे ?—झपूर्झा ! गडे झपूर्झा…
-
तुतारी
एक तुतारी द्या मज आणुनी,फुंकिन मी जो स्वप्राणानें,भेदुनि टाकित सगळीं गगनें —दीर्घ जिच्या त्या किंकाळीनें;अशी तुतारी द्या मजलागुनि, अवक्राशाच्या ओसाडींतिलपडसाद मुके जे आजवरीहोतिल ते वाचाल सत्वरीफुंक मारीतं जीला जबरी —कोण तुतारी ती मज देइल ? सारंगी ती सतार सुन्दरवीणा, वीनहि, मृदंग, बाजा,सूरहि, सनई, अलगुज माझ्या —कसचीं हीं हो पडतिल काजा ?एक तुतारी द्या तर सत्वर.…
-
अनंत
अनंत तारा नक्षत्रें हीं, अनंत या गगनांतअनंत दीप्ती, अनंत वसुधा हे शशिसूर्य अनंत, १ वरतीं खालीं सर्व सांठलें वातावरण अनंत,माप कशाचें, कुणा मोजितां, सर्व अनंत अनंत. २ कित्येक मानव झटती, करिती हाडाचेंही पाणी,अनंत वसुधा आजवरी हो परी मोजिली कोणीं ? ३ म्हणोत कोणी ‘आम्हीं गणिला हा ग्रह, हा हा तारा’,परंतु सांगा कुणी मोजिला हा सगळाच…
-
पारवा
भिंत खचली, कलथून खांब गेला,जुनी पडकी उदध्वस्त धर्मशाला;तिच्या कौलारीं बसुनि पारवा तोखिन्न नीरस एकांतगीत गातो. सूर्य मध्यान्हीं नभीं उभा राहे,घार मंडळ त्याभंवतिं घालिताहें.पक्षि पानांच्या शाम्त सावल्यांतसुखें साखरझोपेंत पेंगतात. तुला नाहीं परि हौस उडायाची,गोड हिरव्या झुबक्यांत दडायाची,उष्ण झळया बाह्रे तापतात.गीतनिद्रा तव आंत अखंडीत. चित्त किंवा तव कोंवळ्या विखारेंदुखतखुपतें का सांग, सांग वा रे !तुला कांहीं जगतांत…
-
सुक्रोदय
सौंदर्य शब्दातीत – स्वर्भूवर अवतरतात,तेजाची फुटली पेठ – दिव्यत्वाची लयलूट,कृष्णपक्षिंची चंद्रकला – त्यावरती तरते विमला.शांति दाटली निस्तुल ही – मंद कौमुदीसह वाही. स्वर्गाच्या वरचें तेज – तारांगणिं भरलें आज,त्यांतच तमही भासतसे – रजनीचे मधुमंत्र जसे;निश्चिंतपणा अवनीला – निश्चिंतपणा गगनाला,विश्वामधिं मिश्रित झाला – निस्पंदपणा अवनीला. तेजतमांचें झुंज परी – अव्यक्त नभीं हास्य करी;संधिकाल अत्युत्कट तो –…
-
पांखरास
पांखरा, गाइलें तुला कधींहि न कोणीं,न च अश्रु गाळिले कुणीं वनीं येवीनी !नि:श्वास धांवती सौख्यामागें सारे;दु:खाचा वाली कुणा कुणीहि न बा रे ! मधु सुखद उष्णता मिळतां रविरायाचीहीं पवनांदोलीं कमलें उमलायाचीं.तेव्हांच कोकिलामैना गातिल गाणीं,होतील फुलें स्मरविव्हाल त्या गीतांनीं. त्या मधुर सुखीचें अश्रुजाळ चुंबीतझुलतील फूलपांखरें निजानंदांत,रविवदनावरचा रंग जरा परि बदले,मग गान, सर्व सौंदर्य, सर्व हें थिजलें…
-
संध्यारजनी
अस्तगिरीच्या अभिनव कुंजीं निजला निजनाथ,बघतां बघतां त्यास रंगलें वारुणिचें चित्त,हळुंच पाहते, मधुर हांसते, जाते लाजून,म्हणे मनाशीं, ‘जीव टाकुं का हा ओवाळून !’ प्रेमनिर्भरा बघुन सखीला भास्कर मायावीजातां जातां साखरचुंबा एक तिचा घेई !लाजलाजुनी जीव सतीचा मग अर्धा झाला,त्यांतच आल्या रोषाच्याही लहरी गालाला ! गेला, झाला द्दष्टिआडही सूर्य, तरी अजुनीपहा चकते प्रेमपताका पश्चिमदिग्वदनीं,थक्क होऊनी दिशा म्हणाल्या…
-
संध्यातारक
दिनरजनीच्या हृदयाबरलेंप्रेमसंगमीं उदभवलेलेंमुग्ध तान्हुलें फूलच पहिलें !कोमल किरणीं नम फुलबोनी खेळ खेळतें त्यांत. १ परमवत्सला जननी रजनीसंध्येचा पट दूर करोनीरम्य गुलाबी फुलांवरोनीचुंबुनि घे उचलोनी, बाळाला घे स्वकरांत. २ ‘आज दिसे पण मलूल बाईछबूकल्याची मृदु मुद्रा ही ?काय तरी सुकुमारा होई ?खेळुनि दमलें गडे चिमुकलें झोंपलेंच निमिषांत.’ ३ स्वर्वायूच्या दिव्यांदोलींलहानशी मुदु शय्या केलीरजनी ओंव्या गाउं लागली…