अस्ताचलाच्या सुंदर कुंजात सूर्य विसावला आहे. त्याला पाहता पाहता पश्चिम दिशेचे मन त्याच्यावर जडले. ती हळूच पाहते, गोड हसते, लाजून बाजूला होते — आणि मनाशीच म्हणते, ‘याच्यावरून जीव ओवाळून टाकू का!’

प्रेमाने भरलेल्या त्या सखीला पाहून हा मायावी सूर्य जाता जाता तिचा एक गोड स्पर्श घेऊन जातो! त्या लाजेने ती अर्धीच उरते — आणि त्याच वेळी रुसव्याच्या लहरीही तिच्या गालावर उमटतात. (हाच तो क्षितिजावरचा लाल रंग.)

सूर्य गेला, दृष्टीआडही झाला; तरी पश्चिमेच्या चेहऱ्यावर प्रेमाची पताका अजून चमकते आहे. इतर दिशा थक्क होऊन म्हणतात, ‘काय ही मोहिनी! या वेडीची प्रेमसमाधी अजून उतरतच नाही!’

‘अगं पश्चिमे, आणखी किती वेळ त्याचेच चिंतन करशील? अशीच नजर लावून किती वेळ बसणार? हा खिन्नपणा पुरे, अश्रूंची माळही पुरे — उद्या तो आपल्या राणीला पुन्हा भेटेलच की!’

संध्याकाळच्या खिडकीत येऊन ही हसरी चांदणी हळूच डोकावते — आणि ‘या, या’ म्हणत कुणाला खुणावते आहे? पलीकडचा तेजाचा पडदा सारून पाहते, हसते आणि क्षणात लपते — ही दुसरी कोण?

असाच लाजत लाजत सगळा स्वर्ग उतरेल आणि आकाशात नऊ लाख मुग्ध बालिका — म्हणजे तारे — जमतील. हे पहिल्या ताऱ्या, पाहा, तुझी एक सखी पुढे आली; ही दुसरी, ही तिसरी — आणि आता तर भोवती कितीतरी!

अस्ताच्या समुद्राला भरती आली होती — त्या लाटांतून या मोत्यांच्या माळाच सांडल्या आहेत का! की कल्पवृक्षाची फुले वाऱ्यावर उडाली आहेत? की आकाशगंगेला हे बुडबुडे येताहेत?

नव्या टिकल्यांची चंद्रकळा आकाशलक्ष्मीने नेसली आहे का? की रात्र होताच स्वर्गाचे भांडारच उघडले आहे? विश्वाच्या मस्तकावर हिरे-माणकांचा दागिना चढवला आहे! सगळीकडे मंगल, मंगल — मांगल्याचा जयजयकार!

हे रजनीदेवी, तूच आमची वैभवशाली राणी; ही सगळी नक्षत्रे आणि तारे तुझ्या चरणी नम्र आहेत. ज्याचे त्याचे तारे ग्रहगोलांना वाटून दे आणि आकाशमंडपात त्यांना प्रेमाचा फेर धरू दे.

दाही दिशांना तुझी प्रेमगीते गाऊन, हे रजनीदेवी, सारे विश्व प्रेमाने भारून टाक! आणि या उतरणाऱ्या काळ्या अंधारासोबत ब्रह्मांडाचे हृदयही प्रेमाच्या रंगात नाचव!

काळ्या अंधारात विश्व लपाछपी खेळते आहे आणि ताऱ्यांवर बसून देव ते कौतुक पाहताहेत. दाही दिशांनी काळा बुरखा पांघरून काळोखाचा एक काळा बागुलबुवा उभा केला आहे.

नक्षत्रांचे नानाविध रत्नदीप पाजळून आकाशलक्ष्मी त्या मंद उजेडात त्यांना शोधते आहे. हा खेळ वर-खाली सारखा चालू आहे — आणि तेवढ्यात पूर्व दिशा हसली, ती हाती सापडली!

उदयाचलावर ही नव्या तेजाची शांत पताका! की गंगेच्या शुभ्र पाण्याचा झोतच वर येतो आहे? ढगांचे पडदे धुऊन स्वच्छ कुणी केले? हे मंगल तेज चोहीकडे कुठून बरे आले?

अर्धवट मिटलेल्या, अर्धवट उघड्या डोळ्यांनी मंद हसत दिशा कुणाकडे पाहताहेत, कळत नाही. पाहा, हा दिव्य गोल उगवला — छे, भलतेच काही नाही! हा तर ताऱ्यांचा सखा त्यांना भेटायला येतो आहे. (चंद्र उगवला.)

तुमची राणी तुम्हाला सारखी न्याहाळत बसली आहे; चला, आकाशाच्या चौकात या, हे चंद्रा! हे शुभ्र चांदण्या, या दिव्य रात्रीला मिठी मार — आणि बहिणींनो, तुम्ही सगळ्या सुखाने चंद्राशी खेळा!

तारांनो, तुम्ही का लाजता? हा तर मंगल काळ! मत्सर सोडा आणि प्रेमाच्या संगमात कायम पोहत राहा. ब्रह्मांडाचा गोलच प्रेमाचा फेर धरतो आहे — पाहा, जगभर शांतीची फुले उधळली आहेत!

‘निज, निज आता’ असे म्हणत ही वात्सल्यमूर्ती माता — रजनीदेवी — अंगाईगीत गात बसली आहे. आकाशाच्या या शय्येवर ताऱ्यांना निजवा; आणि हे चंद्रा, तुझ्या नव्या तेजाची ओढणी त्यांच्यावर पांघर.

हसता हसता दाही दिशांना झोप लागली; ब्रह्मांडाचा गोल डोलतो आहे, पण जागा मात्र नाही! आणि या प्रेमाचे गाणे गाता गाता कवीचे मनही त्याच प्रेमनिद्रेत रंगून गेले.