Category: बालकवी
बालकवी म्हणजेच Trimbak Bapuji Thombre हे मराठी साहित्यातील अत्यंत प्रसिद्ध कवी होते. त्यांची कविता निसर्गसौंदर्य, भावना आणि साध्या पण प्रभावी शब्दांमुळे आजही वाचकांच्या मनात विशेष स्थान राखून आहे. बालकवींचा जन्म १३ ऑगस्ट १८९० रोजी जळगाव जिल्ह्यात झाला आणि अल्प आयुष्यातच त्यांनी अनेक सुंदर कविता लिहिल्या.
बालकवींच्या कवितांमध्ये निसर्गाचे सुंदर चित्रण, आनंद, दुःख आणि जीवनातील भावभावना अत्यंत सुंदर शब्दांत मांडलेल्या दिसतात. आनंदी आनंद गडे, औदुंबर, फुलराणी, श्रावणमास, पारवा यांसारख्या त्यांच्या कविता आजही शाळांमध्ये आणि साहित्यप्रेमींमध्ये लोकप्रिय आहेत.
या पेजवर तुम्हाला बालकवींच्या प्रसिद्ध मराठी कविता वाचायला मिळतील. या कविता विद्यार्थ्यांसाठी, मुलांसाठी आणि मराठी साहित्य आवडणाऱ्या सर्व वाचकांसाठी उपयुक्त आहेत. सोप्या भाषेत लिहिलेल्या या कविता मराठी भाषेची गोडी वाढवतात आणि वाचनाची आवड निर्माण करतात.
-
अनंत
अनंत तारा नक्षत्रें हीं, अनंत या गगनांतअनंत दीप्ती, अनंत वसुधा हे शशिसूर्य अनंत, १ वरतीं खालीं सर्व सांठलें वातावरण अनंत,माप कशाचें, कुणा मोजितां, सर्व अनंत अनंत. २ कित्येक मानव झटती, करिती हाडाचेंही पाणी,अनंत वसुधा आजवरी हो परी मोजिली कोणीं ? ३ म्हणोत कोणी ‘आम्हीं गणिला हा ग्रह, हा हा तारा’,परंतु सांगा कुणी मोजिला हा सगळाच…
-
पारवा
भिंत खचली, कलथून खांब गेला,जुनी पडकी उदध्वस्त धर्मशाला;तिच्या कौलारीं बसुनि पारवा तोखिन्न नीरस एकांतगीत गातो. सूर्य मध्यान्हीं नभीं उभा राहे,घार मंडळ त्याभंवतिं घालिताहें.पक्षि पानांच्या शाम्त सावल्यांतसुखें साखरझोपेंत पेंगतात. तुला नाहीं परि हौस उडायाची,गोड हिरव्या झुबक्यांत दडायाची,उष्ण झळया बाह्रे तापतात.गीतनिद्रा तव आंत अखंडीत. चित्त किंवा तव कोंवळ्या विखारेंदुखतखुपतें का सांग, सांग वा रे !तुला कांहीं जगतांत…
-
सुक्रोदय
सौंदर्य शब्दातीत – स्वर्भूवर अवतरतात,तेजाची फुटली पेठ – दिव्यत्वाची लयलूट,कृष्णपक्षिंची चंद्रकला – त्यावरती तरते विमला.शांति दाटली निस्तुल ही – मंद कौमुदीसह वाही. स्वर्गाच्या वरचें तेज – तारांगणिं भरलें आज,त्यांतच तमही भासतसे – रजनीचे मधुमंत्र जसे;निश्चिंतपणा अवनीला – निश्चिंतपणा गगनाला,विश्वामधिं मिश्रित झाला – निस्पंदपणा अवनीला. तेजतमांचें झुंज परी – अव्यक्त नभीं हास्य करी;संधिकाल अत्युत्कट तो –…
-
पांखरास
पांखरा, गाइलें तुला कधींहि न कोणीं,न च अश्रु गाळिले कुणीं वनीं येवीनी !नि:श्वास धांवती सौख्यामागें सारे;दु:खाचा वाली कुणा कुणीहि न बा रे ! मधु सुखद उष्णता मिळतां रविरायाचीहीं पवनांदोलीं कमलें उमलायाचीं.तेव्हांच कोकिलामैना गातिल गाणीं,होतील फुलें स्मरविव्हाल त्या गीतांनीं. त्या मधुर सुखीचें अश्रुजाळ चुंबीतझुलतील फूलपांखरें निजानंदांत,रविवदनावरचा रंग जरा परि बदले,मग गान, सर्व सौंदर्य, सर्व हें थिजलें…
-
संध्यारजनी
अस्तगिरीच्या अभिनव कुंजीं निजला निजनाथ,बघतां बघतां त्यास रंगलें वारुणिचें चित्त,हळुंच पाहते, मधुर हांसते, जाते लाजून,म्हणे मनाशीं, ‘जीव टाकुं का हा ओवाळून !’ प्रेमनिर्भरा बघुन सखीला भास्कर मायावीजातां जातां साखरचुंबा एक तिचा घेई !लाजलाजुनी जीव सतीचा मग अर्धा झाला,त्यांतच आल्या रोषाच्याही लहरी गालाला ! गेला, झाला द्दष्टिआडही सूर्य, तरी अजुनीपहा चकते प्रेमपताका पश्चिमदिग्वदनीं,थक्क होऊनी दिशा म्हणाल्या…
-
संध्यातारक
दिनरजनीच्या हृदयाबरलेंप्रेमसंगमीं उदभवलेलेंमुग्ध तान्हुलें फूलच पहिलें !कोमल किरणीं नम फुलबोनी खेळ खेळतें त्यांत. १ परमवत्सला जननी रजनीसंध्येचा पट दूर करोनीरम्य गुलाबी फुलांवरोनीचुंबुनि घे उचलोनी, बाळाला घे स्वकरांत. २ ‘आज दिसे पण मलूल बाईछबूकल्याची मृदु मुद्रा ही ?काय तरी सुकुमारा होई ?खेळुनि दमलें गडे चिमुकलें झोंपलेंच निमिषांत.’ ३ स्वर्वायूच्या दिव्यांदोलींलहानशी मुदु शय्या केलीरजनी ओंव्या गाउं लागली…
-
जीर्ण दुर्ग
दुर्ग भयंकर जीर्ण पसरला पुढतीं, जो गतकालींशूर साहसी नरसिंहांनीं अपुली वसती केली. कडयाकडयांमधिं घुमुनि नर्मदा गात यशोमय गीतें;सांगत होती सर्व देशभर सद्य:कर्तव्यातें. रंगमहालीं शेज फुलांची याच गडावर झाली,स्वातंत्र्यास्तव अग्नि भडकला – राख तयाची केली. तरवारीची धार देवता हीच जयांची एक,ब्रीद जयाचें सदा तियेला रुधिराचा अभिषेक. जीव नव्हे संसार ओपिला स्वातंत्र्यास्तव ज्यांनीं,त्या वीरांचा वास जाहला गतकालीं…
-
खेड्यातील रात्र
त्या उजाड माळावरतीबुरुजाच्या पडल्या भिंती;ओसाड देवळापुढतींवडाचा पार – अंधार दाटला तेथ भरे भरपूर. ओढयांत भलु ओरडती,वार्यांत भुतें बडबडती,डोहांत सावल्या पडती,काळ्या शार – त्या गर्द जाळिमधिं रात देत हुंकार. भररानीं काकस्थानींउठतात ज्वाळ भडकोणी,अस्मान मिळाले धरणीं,आर न पार – अवकाळ रात्रिचा प्रहर घुमे तो धोर. कवी – त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे (बालकवी) ‘खेड्यांतील रात्र’ – सारांश या कवितेत…
-
तारकांचें गाणें
कुणि नाहीं ग, कुणि नाहीं आम्हांला पाहत बाई,शांति दाटली चोंहिकडे, या ग, आतां पुढें पुढें,लाजतलाजत, हळूंच हांसत,खेळ गडे, खेळूं कांहीं, कोणीही पाहत नाहीं. १ सुंदरतेला नटवून, कोमलतेला खुणवून,प्रेमाच्या वसतीकरितां जगदंतर फुलवूं आतां,दिव्य सुरांनीं गीतें गाउनिविश्वाला निजवायाला वार्याचा बनवूं झोला, २ फेकुनि द्या इकडेतिकडे थोडेसे दंवबिंदु गडे,या निर्मल अवकाशांत प्रेमाचें पेरूं शेत,दिव्यमोहिनी – सवें गुंगुनीविश्वाला वत्सलतेनें …
-
आनंदी पक्षी
केव्हां मारुनि उंच भरारी । नभांत जातो हा दूरवरी,आनंदाची सृष्टी सारी । आनंदें भरली. १ आनंदाचे फिरती वारे, । आनंदानें चित्त ओसरे,आनंदें खेळतो कसा रे । आनंदी पक्षी ! २ हिरवें हिरवें रान विलसतें, । वृक्षलतांची दाटी जेथें,प्रीती शांती जिथें खेळते । हा वसतो तेथें, ३ सुंदर पुष्पें जिथें विकसलीं, । सरोवरीं मधु कमलें फुललींकरीत…