गाणार्‍या पक्ष्यास

समय रात्रीचा कोण हा भयाण !
बळें गर्जे हें त्यांत घोर रान,
अशा समयीं छबुकडया पांखरा तूं.
गात अससी; बा काय तुझा हेतू ?

गिरी वरतीं हा उंच उंच गेला,
तमें केलें विक्राळ किती याला.
दरी गर्जे, फूत्कार पहा येती,
किती झंझानिक घोर वाहताती.

दीर्घ करिती हे घूक शब्द कांहीं;
क्रूर नादें त्या रान भरुनि जाई.
अशा समयीं हें गोड तुझें गाणें
रम्य पक्ष्या, होईल दीनवाणें.

तुझ्या गानाचें मोल नसे येथें,
कुणी नाहीं संतुष्ट ऐकण्यातें;
जगें अपुल्या कानास दिलीं टाळीं.
वृथा मानाची हाव अशा वेळीं.

तुझें गाणें हें शांत करी आतां,
पहा, गर्जे वन घोर हं सभोता.
किर्र करिती हे तीक्षण शब्द कीट,
असे त्यां (चा) या समयिं थाटमाट,

पुढें येइल उदयास अंशुमाली,
दिशा हंसतिल वन धरिल रम्य लाली.
हरिणबाळें फिरतील सभोंवार.
तदा येवो गाण्यास तुझ्या पूर.

तुझे भ्राते दिसतील एक ठायीं,
हरित कुंजीं ज्या हास्य पूर्ण कांहीं.
वदुनि त्यांच्या सह रम्य गीत बा रे,
मधुर नादें वन भरुनि टाक सारें.

कवी: त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे (बालकवी)

📝 कवितेचा सारांश (Summary)

या कवितेत कवी एका लहान पाखराला रात्रीच्या वेळी गाताना पाहून आश्चर्य व्यक्त करत आहेत आणि त्याला धोक्याची जाणीव करून देत आहेत.

१. रात्रीची भयाणता: रात्रीची वेळ आहे, चोहोबाजूला काळोख पसरला आहे आणि घनदाट जंगल अतिशय भयानक वाटत आहे. अशा भीषण वेळी हे छोट्या पाखरा, तू आनंदाने का गात आहेस? तुझा हेतू काय आहे? असा प्रश्न कवी विचारतात.

२. निसर्गाचे रौद्र रूप: उंच पर्वत काळ्याकुट्ट अंधारात विक्राळ दिसत आहेत. दऱ्याखोऱ्यांतून वाऱ्याचे भयानक आवाज (फूत्कार) येत आहेत आणि सुसाट्याचा वारा (झंझावात) वाहत आहे. रातकिड्यांचा आणि घुबडांचा (घूक) कर्कश आवाज संपूर्ण रानात घुमत आहे.

३. गाण्याची चुकीची वेळ: कवी पाखराला सांगतात की, या क्रूर आणि भयानक आवाजांच्या गोंधळात तुझे हे गोड आणि कोमल गाणे कोणालाही ऐकू येणार नाही. तुझे गाणे इथे ‘दीनवाणे’ (बिचारे) ठरेल. या भयानक जंगलात तुझ्या गाण्याचे मोल जाणणारे कोणीही नाही. जगाने जणू आपल्या कानांवर हात ठेवले आहेत, त्यामुळे इथे गाऊन मान मिळवण्याची आशा करणे व्यर्थ आहे.

४. योग्य वेळेची प्रतीक्षा: कवी पाखराला कळकळीची विनंती करतात की, “तुझे गाणे आता थांबव.” आताची वेळ ही कर्कश कीटकांची आणि भयानक श्वापदांची आहे. जेव्हा सूर्य (अंशुमाली) उगवेल, चोहीकडे प्रकाश पसरेल आणि वनदेवता लाल रंगाने न्हाऊन निघेल, तेव्हाच तुझे गाणे शोभून दिसेल.

५. सकाळचा आनंद: सकाळी जेव्हा तुझी इतर पाखरं (भ्राते) एकत्र येतील, हिरव्या कुंजात आनंदाचे वातावरण असेल आणि हरणाची पाडसं आजूबाजूला बागडत असतील, तेव्हा तू मनसोक्त गा. तेव्हा तुझ्या मधुर आवाजाने संपूर्ण रान भरून टाक, कारण तीच तुझ्या गाण्याची योग्य वेळ असेल.

✨ थोडक्यात संदेश (The Message):

कवी या कवितेतून सुचवतात की, प्रत्येक गोष्टीची एक योग्य वेळ असते. जिथे तुमची कदर केली जात नाही किंवा जिथे आजूबाजूला फक्त नकारात्मकता (अंधार) आहे, तिथे आपली कला सादर करण्यात अर्थ नसतो. योग्य संधी आणि योग्य प्रेक्षक मिळेपर्यंत संयम राखणे हिताचे असते.

🔗 हा लेख शेअर करा

WhatsApp Facebook Twitter 🖨️ Print 🔗 Copy Link