आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
येसूबाई या छत्रपती संभाजी महाराजांच्या पत्नी. त्या शिर्के घराण्यातल्या. पिलाजीराव शिर्के यांच्या त्या कन्या.
त्या हुशार आणि दूरदृष्टीच्या होत्या. राज्यकारभारातील बारकावे त्यांना समजत. संभाजी महाराज मोहिमेवर असताना रायगडाची जबाबदारी त्या सांभाळत.
इ. स. १६८९ मध्ये संगमेश्वर येथे संभाजी महाराज मोगलांच्या हाती लागले. काही दिवसांतच तुळापूर येथे त्यांची हत्या झाली.
एवढ्या मोठ्या संकटातही येसूबाईंनी धीर सोडला नाही. त्यांनी तातडीने महत्त्वाचा निर्णय घेतला — स्वतःचा मुलगा शाहू लहान असल्याने राजाराम महाराजांना गादीवर बसवायचे.
स्वतःच्या मुलाला डावलून त्यांनी हा निर्णय घेतला. कारण त्या वेळी स्वराज्याला अनुभवी नेतृत्वाची गरज होती. वैयक्तिक हितापेक्षा राज्याचे हित मोठे मानले.
त्यांनी राजाराम महाराजांना जिंजीकडे सुरक्षित पाठवले आणि स्वतः रायगडावर थांबल्या. गड लढवत राहिल्या.
इ. स. १६८९ मध्ये रायगड मोगलांच्या हाती गेला. येसूबाई आणि बाल शाहू कैद झाले. तिथून सुमारे तीस वर्षांची कैद सुरू झाली.
एवढ्या दीर्घ कैदेतही त्यांनी स्वाभिमान सोडला नाही. इ. स. १७१९ मध्ये अखेर त्यांची सुटका झाली आणि त्या महाराष्ट्रात परतल्या.
संकटाच्या वेळी घाबरून न जाता योग्य निर्णय घेणे किती अवघड असते, हे येसूबाईंच्या गोष्टीतून समजते.
रायगडावर वेढा पडल्यावर त्यांनी शेवटपर्यंत गड लढवला. आतले धान्य संपेपर्यंत त्यांनी शरणागती पत्करली नाही.
कैदेत असतानाही त्यांनी शाहू महाराजांचे शिक्षण चालू ठेवले. पुढे तेच छत्रपती झाले.
संभाजी महाराज मोहिमेवर असताना अनेक महत्त्वाची पत्रे येसूबाईंच्या सल्ल्याने पाठवली जात.
त्यांच्या नावाने काही आज्ञापत्रेही निघाल्याचे उल्लेख आढळतात. राज्यकारभारात त्यांचे स्थान किती मोठे होते हे यावरून कळते.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| दूरदृष्टी | durdrishti | foresight |
| बारकावा | barkava | a fine detail, a nuance |
| तातडीने | tatadine | urgently |
| डावलणे | davalne | to pass over, to overlook |
| वैयक्तिक | vaiyaktik | personal |
| हित | hit | interest, welfare |
| कैद | kaid | imprisonment |
| स्वाभिमान | swabhiman | self-respect |
| सुटका | sutka | release |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३८ — समानार्थी शब्द Rule 38 — words that mean the same thing.
एकाच अर्थाचे वेगवेगळे शब्द म्हणजे समानार्थी शब्द. ते माहीत असले की लेखन अधिक चांगले होते.
उदाहरणे :
सराव : आजच्या उताऱ्यातल्या तीन शब्दांना समानार्थी शब्द शोधा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
शिर्के घराणे
येसूबाईंचे माहेर. पिलाजीराव शिर्के हे त्यांचे वडील.
मोठा निर्णय
स्वतःचा मुलगा लहान असल्याने त्यांनी राजाराम महाराजांना गादीवर बसवण्याचा निर्णय घेतला.
तीस वर्षांची कैद
इ. स. १६८९ ते १७१९ — एवढा प्रदीर्घ काळ त्या मोगलांच्या कैदेत होत्या.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did she choose someone else over her own son?"
If 213 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
येसूबाई कोण होत्या?
छत्रपती संभाजी महाराजांच्या पत्नी आणि शाहू महाराजांच्या मातोश्री.
त्यांनी कोणता महत्त्वाचा निर्णय घेतला?
स्वतःचा मुलगा शाहू लहान असल्याने त्यांनी राजाराम महाराजांना गादीवर बसवण्याचा निर्णय घेतला.
येसूबाई किती वर्षे कैदेत होत्या?
इ. स. १६८९ ते १७१९ — सुमारे तीस वर्षे.
त्यांची सुटका कधी झाली?
इ. स. १७१९ मध्ये त्यांची सुटका झाली आणि त्या महाराष्ट्रात परतल्या.