आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
विजयदुर्ग हा सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यात आहे. वाघोटन खाडीच्या मुखावर तो उभा आहे. कोकण किनाऱ्यावरील सर्वात जुन्या किल्ल्यांपैकी हा एक.
मूळ किल्ला शिलाहार काळात बांधला गेला. शिवाजी महाराजांनी इ. स. १६५३ मध्ये तो ताब्यात घेतला आणि त्याचे नाव विजयदुर्ग ठेवले. नंतर तटबंदी वाढवून तो अधिक बळकट केला.
किल्ल्याला तिहेरी तटबंदी आहे. सत्तावीसहून अधिक बुरूज आहेत. तीन बाजूंनी पाणी आणि एका बाजूने जमीन अशी त्याची रचना.
खाडीच्या पाण्याखाली एक लपलेली भिंत बांधलेली आहे. शत्रूचे जहाज वेगाने आत आले की या भिंतीवर आदळून फुटत असे. वरून पाहताना ती दिसतही नाही.
पुढे कान्होजी आंग्रे यांच्या काळात विजयदुर्ग हा मराठा आरमाराचा मुख्य तळ बनला. इथूनच परकीय जहाजांवर नजर ठेवली जाई.
इंग्रजांनी या किल्ल्याला पूर्वेकडचे जिब्राल्टर असे म्हटले होते. एवढा तो अभेद्य मानला जाई.
किल्ल्यावर धान्यकोठारे, दारूगोळ्याची कोठी आणि गोड्या पाण्याच्या विहिरी आहेत. दीर्घ वेढा सहन करण्याची तयारी इथेही दिसते.
आज देवगडहून विजयदुर्गाला जाता येते. खाडीच्या मुखावरून दिसणारा सूर्यास्त पाहण्यासाठी अनेक पर्यटक थांबतात.
किल्ल्याचा विस्तार सुमारे सतरा एकर एवढा आहे. तटबंदीची उंची काही ठिकाणी दहा मीटरहून जास्त आहे.
इथे एक जुनी गोदीही होती. जहाजांची दुरुस्ती याच ठिकाणी केली जाई. आरमाराचा तळ म्हणून किल्ला किती महत्त्वाचा होता, हे त्यावरून कळते.
खगोलशास्त्राच्या इतिहासातही विजयदुर्गाचे नाव येते. इ. स. १८९८ मध्ये इथून सूर्यग्रहणाचे निरीक्षण करण्यात आले होते.
किल्ल्यावरून खाडीचे विस्तीर्ण पात्र दिसते. मासेमारीच्या बोटी येताना-जाताना पाहणे हा इथला वेगळाच अनुभव आहे.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| खाडी | khadi | a creek, an estuary |
| मुख | mukh | a mouth, an opening |
| तिहेरी | tiheri | threefold, triple |
| आदळणे | adalne | to crash, to strike |
| आरमार | aarmar | a navy, a fleet |
| अभेद्य | abhedya | impregnable |
| दारूगोळा | darugola | ammunition |
| दीर्घ | dirgha | long, prolonged |
| सूर्यास्त | suryast | sunset |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १६ — व-श्रुती Rule 16 — the inserted व glide.
काही ठिकाणी दोन स्वरांमधे व चा हलका आवाज येतो. त्याला व-श्रुती म्हणतात.
उदाहरणे :
टीप : य-श्रुती आणि व-श्रुती दोन्ही उच्चार सोपा करण्यासाठी येतात. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
पाण्याखालची भिंत
शत्रूची जहाजे फोडण्यासाठी बांधलेली लपलेली भिंत. संशोधकांनी ती प्रत्यक्ष शोधून काढली आहे.
कान्होजी आंग्रे
मराठा आरमाराचे प्रसिद्ध सरखेल. विजयदुर्ग हा त्यांचा मुख्य तळ होता.
पूर्वेकडचे जिब्राल्टर
किल्ल्याच्या भक्कमपणामुळे इंग्रजांनी दिलेले नाव.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What was the hidden underwater wall for?"
If 213 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
विजयदुर्ग किल्ला कुठे आहे?
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यात, वाघोटन खाडीच्या मुखावर.
विजयदुर्ग कधी ताब्यात आला?
इ. स. १६५३ मध्ये शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला ताब्यात घेऊन त्याचे नाव विजयदुर्ग ठेवले.
पाण्याखालची भिंत कशासाठी होती?
वेगाने येणारी शत्रूची जहाजे या लपलेल्या भिंतीवर आदळून फुटत असत.
विजयदुर्गाला पूर्वेकडचे जिब्राल्टर का म्हणतात?
किल्ला अत्यंत भक्कम आणि अभेद्य मानला जात असल्याने इंग्रजांनी हे नाव दिले.