आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
सिंधुदुर्ग हा मालवणजवळ समुद्रात उभा असलेला जलदुर्ग. कुर्ते नावाच्या खडकाळ बेटावर तो बांधला आहे. सुमारे अठ्ठेचाळीस एकर एवढा त्याचा विस्तार आहे.
किल्ल्याचे बांधकाम इ. स. १६६४ मध्ये सुरू झाले आणि सुमारे तीन वर्षांत पूर्ण झाले. हिरोजी इंदुलकर यांनी हे कामही पाहिले.
समुद्रात पाया घालणे सोपे नव्हते. लाटा सतत बांधकाम वाहून नेत. म्हणून पाया मजबूत करण्यासाठी वितळलेले शिसे ओतण्यात आले. आजही तटबंदी भक्कम उभी आहे.
तटबंदी सुमारे तीन किलोमीटर लांब आहे. उंची जागोजागी बदलते. बुरुजांची संख्या बेचाळीसच्या आसपास आहे. मुख्य दरवाजा बाहेरून सहज दिसत नाही, अशी हुशार रचना केली आहे.
गडावर शिवाजी महाराजांचे मंदिर आहे. भारतात महाराजांचे मंदिर असलेली ही दुर्मीळ जागा. त्यांच्या हाताचे आणि पायाचे ठसेही तिथे जतन केलेले दाखवले जातात.
हा किल्ला बांधण्यामागे स्पष्ट हेतू होता. कोकणच्या किनाऱ्यावर परकीय आरमारांचा वावर वाढला होता. त्यांना रोखण्यासाठी समुद्रातच ठाणे हवे होते.
किल्ल्यावर गोड्या पाण्याच्या विहिरी आहेत. चारही बाजूंनी खारे पाणी असतानाही आत गोडे पाणी मिळते, हे पाहून पर्यटक थक्क होतात.
आज मालवणहून बोटीने सिंधुदुर्गावर जाता येते. समुद्रातून किल्ला जवळ येताना दिसणारे दृश्य लहान मुलांच्या कायम लक्षात राहते.
किल्ल्याच्या तटबंदीत ठिकठिकाणी जंग्या ठेवलेल्या आहेत. या छोट्या भोकांतून बाहेर बघता येते आणि गरज पडल्यास मारा करता येतो.
बांधकामासाठी लागणारे दगड आणि चुना बोटींतून वाहून न्यावे लागत. हजारो कामगारांनी अनेक वर्षे मेहनत घेतली. एवढे मोठे काम त्या काळात पूर्ण होणे ही मोठी गोष्ट होती.
किल्ल्याच्या आत आजही काही कुटुंबे राहतात. मासेमारी हा त्यांचा मुख्य व्यवसाय. किल्ला केवळ जुनी वास्तू नाही, तो अजूनही जिवंत आहे.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| जलदुर्ग | jaldurg | a sea fort |
| खडकाळ | khadkal | rocky |
| विस्तार | vistar | extent, spread |
| वितळणे | vitalne | to melt |
| शिसे | shise | lead (the metal) |
| जतन | jatan | preservation |
| दुर्मीळ | durmil | rare |
| ठाणे | thane | an outpost, a station |
| थक्क | thakka | astonished |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १५ — य-श्रुती Rule 15 — the inserted य glide.
दोन स्वर शेजारी आले की मधे हलकासा य चा आवाज येतो. त्याला य-श्रुती म्हणतात. तो लिहावाच लागतो.
उदाहरणे :
सराव : जा + ईल = जाईल. मधला य आपोआप येतो. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
शिशाचा पाया
लाटांमुळे पाया वाहून जाऊ नये म्हणून वितळलेले शिसे ओतून बांधकाम पक्के करण्यात आले.
महाराजांचे मंदिर
सिंधुदुर्गावर शिवाजी महाराजांचे मंदिर आहे. अशी ठिकाणे भारतात फार थोडी आहेत.
गोड्या पाण्याच्या विहिरी
चारही बाजूंनी खारे पाणी असूनही किल्ल्यावर गोडे पाणी मिळते.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "How do you build a fort in the middle of the sea?"
If 230 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सिंधुदुर्ग किल्ला कुठे आहे?
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवणजवळ, कुर्ते या खडकाळ बेटावर समुद्रात.
सिंधुदुर्ग कधी बांधला गेला?
बांधकाम इ. स. १६६४ मध्ये सुरू झाले आणि सुमारे तीन वर्षांत पूर्ण झाले.
समुद्रात पाया कसा घातला?
लाटांमुळे बांधकाम वाहून जाऊ नये म्हणून पाया मजबूत करण्यासाठी वितळलेले शिसे ओतण्यात आले.
सिंधुदुर्गावर काय पाहायला मिळते?
भक्कम तटबंदी, बुरूज, गोड्या पाण्याच्या विहिरी आणि शिवाजी महाराजांचे मंदिर.