आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
लोहगड हा पुणे जिल्ह्यात, लोणावळ्याजवळ आहे. लोह म्हणजे लोखंड. किल्ला लोखंडासारखा भक्कम म्हणून हे नाव पडले असे सांगतात.
किल्ला फार जुना आहे. सातवाहन काळापासून इथे वस्ती असल्याचे पुरावे मिळतात. जवळच भाजे आणि कार्ले येथील प्राचीन लेणी आहेत.
इ. स. १६४८ च्या सुमारास लोहगड स्वराज्यात आला. पुरंदरच्या तहात तो द्यावा लागला, पण इ. स. १६७० मध्ये पुन्हा ताब्यात आला.
गडाचे सर्वात प्रसिद्ध वैशिष्ट्य म्हणजे विंचूकाटा. डोंगराची एक लांब सोंड विंचवाच्या नांगीसारखी पुढे गेली आहे. तिथून खालच्या प्रदेशावर लांबवर नजर ठेवता येते.
गडावर चार भव्य दरवाजे आहेत — गणेश, नारायण, हनुमान आणि महा दरवाजा. एकामागोमाग एक लागणारे हे दरवाजे किल्ल्याची सुरक्षा वाढवतात.
सुरत स्वारीनंतर मिळालेला खजिना काही काळ याच किल्ल्यावर ठेवला होता अशी नोंद आहे. सुरक्षित जागा म्हणून गडाचा वापर होत असे.
शेजारीच विसापूर किल्ला आहे. दोन्ही किल्ले एकत्र पाहता येतात. पावसाळ्यात इथला परिसर हिरवागार होतो आणि धबधबे वाहू लागतात.
मळवली रेल्वे स्थानकावरून चालत लोहगडाला जाता येते. सोपी चढण असल्याने लहान मुलांसाठी हा पहिला ट्रेक म्हणून उत्तम मानला जातो.
गडावर लक्ष्मी कोठी नावाची मोठी इमारत आहे. आत अनेक खोल्या असून तिथे धान्य आणि सामान ठेवले जाई.
पावसाळ्यात विंचूकाट्यावर जाणे धोक्याचे ठरू शकते. वारा जोरात असतो आणि दगड निसरडे होतात. त्यामुळे तिथे जपून जावे लागते.
गडावर पवना धरणाचे विस्तीर्ण पाणी दिसते. दुसऱ्या बाजूला तुंग आणि तिकोना हे किल्लेही नजरेस पडतात.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| लोह | loh | iron |
| पुरावा | purava | evidence, proof |
| लेणी | leni | rock-cut caves |
| वैशिष्ट्य | vaishishtya | a special feature |
| सोंड | sond | a trunk; a long spur of land |
| नांगी | nangi | a sting, a scorpion's tail |
| सुरक्षा | suraksha | security |
| धबधबा | dhabdhaba | a waterfall |
| टेहळणी | tehalani | surveillance, keeping watch |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १७ — प्रत्यय लागल्यावर होणारा बदल Rule 17 — the vowel changes when a suffix is added.
शब्दाला प्रत्यय जोडला की शेवटचा दीर्घ स्वर बहुधा ऱ्हस्व होतो. हा नियम १ चा महत्त्वाचा अपवाद आहे.
उदाहरणे :
लक्षात ठेवा : मूळ शब्द दीर्घ असला तरी प्रत्यय लागल्यावर रूप बदलते. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
विंचूकाटा
विंचवाच्या नांगीसारखी दिसणारी लांब सोंड. लोहगडाची ही सर्वात ओळखीची खूण.
चार दरवाजे
गणेश, नारायण, हनुमान आणि महा दरवाजा — एकामागोमाग लागणारे भक्कम प्रवेशद्वार.
भाजे लेणी
लोहगडाच्या पायथ्याजवळची प्राचीन बौद्ध लेणी. सुमारे दोन हजार वर्षे जुनी.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why is Lohgad a good first trek for children?"
If 207 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
लोहगड किल्ला कुठे आहे?
पुणे जिल्ह्यात लोणावळ्याजवळ, मळवली रेल्वे स्थानकापासून चालत जाण्याच्या अंतरावर.
विंचूकाटा म्हणजे काय?
लोहगडाची एक लांब डोंगरसोंड. विंचवाच्या नांगीसारखी दिसते म्हणून हे नाव.
लोहगडाला ते नाव का पडले?
लोह म्हणजे लोखंड. किल्ला लोखंडासारखा भक्कम असल्याने हे नाव पडले असे सांगितले जाते.
लोहगडाजवळ काय पाहता येते?
शेजारचा विसापूर किल्ला आणि पायथ्याजवळची भाजे लेणी.