आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
इ. स. १६४६ मध्ये शिवाजी महाराजांनी तोरणा किल्ला ताब्यात घेतला. त्या वेळी त्यांचे वय अवघे सोळा वर्षे होते. हा स्वराज्याचा पहिला किल्ला.
तोरणा हा पुणे जिल्ह्यातील सर्वात उंच किल्ला आहे. वेल्हे तालुक्यात, समुद्रसपाटीपासून सुमारे चौदाशे मीटर उंचीवर तो उभा आहे. चढण अवघड, पण वरून चारही दिशांना लांबवर नजर जाते.
किल्ल्याची डागडुजी करताना तिथे मोठा खजिना सापडला अशी नोंद आहे. त्या धनाचा उपयोग महाराजांनी स्वतःसाठी केला नाही. जवळच्या मुरुंबदेव किल्ल्याची उभारणी त्यातून केली. तोच पुढे राजगड झाला.
किल्ल्याचा विस्तार आणि भव्यता पाहून महाराजांनी त्याचे नाव प्रचंडगड ठेवले. तरीही लोक त्याला आजही तोरणाच म्हणतात.
तोरण म्हणजे प्रवेशद्वारावर बांधलेली माळ. शुभ कार्याची सुरुवात दाखवणारी. स्वराज्याच्या कार्याचे तोरण इथेच बांधले गेले.
आजही अनेक ट्रेकर्स तोरण्यावर जातात. झुंजार माची आणि बुधला माची या भागांतून दिसणारे दृश्य विसरता येत नाही.
गडावर मेंगाई देवीचे मंदिर आहे. तिथे आजही ट्रेकर्स मुक्काम करतात. झुंजार माची आणि बुधला माची हे किल्ल्याचे दोन टोकाचे भाग. बुधला माचीचा आकार दुरून औषध कुटायच्या बुधल्यासारखा दिसतो, म्हणून हे नाव.
तोरणा हातातून गेल्याचे कळल्यावर आदिलशाही दरबारात खळबळ उडाली. एका सोळा वर्षांच्या मुलाने किल्ला घेतला यावर कोणाचा विश्वास बसेना. पण पुढच्या काही वर्षांत आणखी किल्ले गेले आणि हे नाव गंभीरपणे घेतले जाऊ लागले.
तोरण्यानंतर महाराजांनी थांबून राहायचे ठरवले नाही. पुढच्या काही वर्षांत कोंढाणा, पुरंदर आणि इतर किल्ले स्वराज्यात आले. एका किल्ल्याने सुरू झालेले काम वेगाने वाढत गेले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| ताबा | taba | possession, control |
| समुद्रसपाटी | samudrasapati | sea level |
| चढण | chadhan | a climb, an ascent |
| डागडुजी | dagduji | repairs, restoration |
| खजिना | khajina | treasure |
| नोंद | nond | a record, an entry |
| भव्यता | bhavyata | grandeur, vastness |
| प्रवेशद्वार | praveshdwar | an entrance gate |
| माची | machi | a fortified terrace on a hill fort |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ८ — जोडाक्षरे कशी लिहावी Rule 8 — forming conjunct consonants.
दोन व्यंजने एकत्र येऊन जोडाक्षर तयार होते. पहिल्या अक्षराचा पाय मोडून दुसरे अक्षर जोडले जाते.
उदाहरणे :
सराव : जोडाक्षर लिहिताना दोन्ही अक्षरे स्पष्ट दिसतील एवढी जागा ठेवा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
प्रचंडगड
किल्ल्याच्या भव्यतेमुळे महाराजांनी दिलेले नाव. कागदपत्रांत दोन्ही नावे आढळतात.
खजिन्याचा उपयोग
तोरण्यावर मिळालेल्या धनातून मुरुंबदेव किल्ला बांधला गेला. तोच पुढे राजगड — पहिली राजधानी.
पुण्यातील सर्वात उंच
सुमारे १४०० मीटर उंचीचा तोरणा हा पुणे जिल्ह्यातील सर्वोच्च किल्ला आहे.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What did Shivaji do with the treasure he found?"
If 211 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
तोरणा किल्ला कधी जिंकला गेला?
इ. स. १६४६ मध्ये, जेव्हा शिवाजी महाराजांचे वय अवघे सोळा वर्षे होते.
तोरणा किल्ला कुठे आहे?
पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे तालुक्यात. सुमारे चौदाशे मीटर उंचीचा हा पुण्यातील सर्वात उंच किल्ला आहे.
तोरण्याला प्रचंडगड का म्हणतात?
किल्ल्याचा विस्तार आणि भव्यता पाहून शिवाजी महाराजांनी त्याला प्रचंडगड हे नाव दिले.
तोरण्यावर सापडलेल्या खजिन्याचे काय झाले?
त्या धनातून जवळचा मुरुंबदेव किल्ला बांधण्यात आला. तोच पुढे राजगड म्हणून ओळखला जाऊ लागला.