आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
भोर तालुक्यात रायरेश्वर नावाचे एक पठार आहे. तिथे शंकराचे जुने मंदिर आहे. इ. स. १६४५ च्या सुमारास शिवाजी महाराज आपल्या सवंगड्यांसह तिथे गेले.
त्या वेळी महाराजांचे वय अवघे पंधरा-सोळा वर्षे होते. सोबत आलेले सवंगडीही तरुणच होते. सर्वांनी मिळून एक शपथ घेतली — आपले स्वतःचे राज्य उभे करायचे.
"हे हिंदवी स्वराज्य व्हावे, ही श्रींची इच्छा आहे" — हे वाक्य पुढे स्वराज्याचे ब्रीद बनले. राज्य माझ्यासाठी नाही, लोकांसाठी आहे, हा त्याचा अर्थ.
ही शपथ केवळ शब्द नव्हती. त्यानंतर लगेच कामाला सुरुवात झाली. किल्ले पाहणे, माणसे जमवणे, शस्त्रे गोळा करणे — सारे नियोजनबद्ध सुरू झाले.
त्या काळात हे धाडस किती मोठे होते याचा विचार करा. समोर आदिलशाही होती, मोगल होते. तरीही या तरुणांनी माघार घेतली नाही.
रायरेश्वराचे पठार आजही आहे. पावसाळ्यानंतर तिथे रंगीबेरंगी फुलांचा गालिचा पसरतो. इतिहास आणि निसर्ग दोन्ही एकत्र पाहायला मिळतात.
शपथ घेताना सर्वांनी शंकराच्या पिंडीवर हात ठेवला अशी परंपरा सांगते. काहींच्या मते त्यांनी स्वतःच्या बोटातून रक्त काढून अभिषेक केला. या कथेचा तपशील वेगवेगळा सांगितला जातो, पण निर्धार मात्र सर्वत्र सारखाच दिसतो.
सोबत असलेल्या तरुणांत तानाजी मालुसरे, येसाजी कंक, बाजी पासलकर अशी नावे सांगितली जातात. यांतले अनेकजण पुढे मोठे सेनापती झाले.
रायरेश्वरावर पोहोचायला आजही शिडी चढून जावे लागते. वर गेल्यावर सह्याद्रीच्या रांगा चारही बाजूंना दिसतात.
शपथ घेणे सोपे असते, ती पाळणे अवघड. या तरुणांनी पुढची अनेक वर्षे ती शपथ पाळून दाखवली. म्हणूनच ती केवळ एक कथा न राहता इतिहास बनली.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| पठार | pathar | a plateau, a tableland |
| सुमार | sumar | around, approximately |
| शपथ | shapath | an oath, a solemn promise |
| ब्रीद | brid | a motto, a pledge |
| नियोजनबद्ध | niyojanbaddha | planned, systematic |
| धाडस | dhadas | daring, boldness |
| माघार | maghar | retreat, backing down |
| गालिचा | galicha | a carpet |
| संकल्प | sankalp | a resolve, a determination |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ७ — रफार : ऱ्य आणि ऱ्ह Rule 7 — writing the raphar cluster ऱ्य and ऱ्ह.
र नंतर य किंवा ह आल्यावर ऱ्य आणि ऱ्ह अशी खास अक्षरे तयार होतात. यांना रफार म्हणतात.
उदाहरणे :
सराव : ऱ हे अक्षर र पेक्षा वेगळे आहे. वहीत दोन्ही लिहून पाहा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
रायरेश्वर कुठे आहे?
पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यात. सुमारे १३०० मीटर उंचीवरचे हे पठार फुलांसाठीही प्रसिद्ध आहे.
श्रींची इच्छा
श्री म्हणजे परमेश्वर. राज्य स्वतःसाठी नाही तर एका मोठ्या हेतूसाठी आहे, हा या शब्दांचा अर्थ.
वय पंधरा-सोळा
शपथ घेणारे सर्वजण तरुण होते. मोठे काम सुरू करायला मोठे वय लागत नाही.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What does 'this Swarajya is God's will' actually mean?"
If 219 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
रायरेश्वराची शपथ कधी घेतली गेली?
इ. स. १६४५ च्या सुमारास, जेव्हा शिवाजी महाराजांचे वय अवघे पंधरा-सोळा वर्षे होते.
रायरेश्वर कुठे आहे?
पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यात असलेले हे पठार सुमारे १३०० मीटर उंचीवर आहे.
शपथेतील वाक्याचा अर्थ काय?
हे हिंदवी स्वराज्य व्हावे ही श्रींची इच्छा आहे — म्हणजे हे राज्य स्वतःसाठी नसून लोकांसाठी आणि एका मोठ्या हेतूसाठी आहे.
शपथेनंतर काय झाले?
लगेचच किल्ले पाहणे, माणसे जमवणे आणि शस्त्रे गोळा करणे सुरू झाले. पुढच्याच वर्षी तोरणा किल्ला जिंकला गेला.