आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
सुरत हे त्या काळातले मोगल साम्राज्यातील सर्वात श्रीमंत बंदर होते. जगभरातून व्यापारी तिथे येत. सोने, चांदी, मोती आणि रेशीम यांचा प्रचंड साठा तिथे होता.
सतत लढाया चालू असल्याने स्वराज्याचा खर्च वाढत होता. किल्ले बांधायचे, सैन्य पोसायचे, आरमार उभे करायचे — या साऱ्याला पैसा लागत होता.
जानेवारी १६६४ मध्ये महाराजांनी सुरतेवर स्वारी केली. सुमारे चार हजार घोडेस्वारांनिशी ते वेगाने उत्तरेकडे निघाले. हालचाल एवढी वेगवान होती की बातमी आधी पोहोचलीच नाही.
सुरतेचा सुभेदार इनायतखान किल्ल्यात लपून बसला. शहरातील श्रीमंत व्यापाऱ्यांकडून खंडणी वसूल करण्यात आली. सुमारे सहा दिवस ही मोहीम चालली.
इथे एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे. सामान्य लोकांना, गोरगरिबांना आणि प्रार्थनास्थळांना हात लावला गेला नाही. लक्ष्य केवळ श्रीमंत व्यापारी आणि मोगली खजिना होते.
मोगली सैन्य पोहोचण्याआधीच महाराज परत फिरले. मिळालेली संपत्ती किल्ल्यांच्या बांधकामासाठी आणि सैन्यासाठी वापरली गेली.
इ. स. १६७० मध्ये सुरतेवर दुसऱ्यांदा स्वारी झाली. पहिल्या वेळचाच नियम पुन्हा पाळला गेला.
ही स्वारी म्हणजे केवळ लूट नव्हती. शत्रूचे आर्थिक बळ कमी करणे आणि स्वतःचे वाढवणे — हा त्यामागचा नेमका विचार होता.
सुरतेत इंग्रज, डच आणि फ्रेंच व्यापाऱ्यांच्या वखारीही होत्या. त्यांनी स्वतःच्या वखारींचे रक्षण केले.
स्वारीची तयारी अनेक महिने आधी सुरू होती. हेरांनी शहरातले रस्ते, श्रीमंत व्यापाऱ्यांची घरे आणि पहाऱ्याची ठिकाणे यांची माहिती आधीच आणली होती.
मिळालेली संपत्ती नेमकी किती होती याबद्दल वेगवेगळ्या नोंदी आढळतात. पण ती स्वराज्यासाठी मोठा आधार ठरली एवढे नक्की.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| साम्राज्य | samrajya | an empire |
| साठा | satha | a stock, a store |
| पोसणे | posne | to maintain, to feed |
| घोडेस्वार | ghodeswar | a horseman |
| सुभेदार | subhedar | a provincial governor |
| खंडणी | khandani | a tribute, a levy |
| प्रार्थनास्थळ | prarthanasthal | a place of worship |
| संपत्ती | sampatti | wealth |
| आर्थिक | arthik | financial, economic |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम २६ — जोडाक्षराआधीचे अक्षर ऱ्हस्व Rule 26 — the syllable before a conjunct is written short.
जोडाक्षराच्या आधी येणारा इ किंवा उ नेहमी ऱ्हस्वच लिहावा.
उदाहरणे :
सोपी खूण : पुढे पायमोडी अक्षर दिसले की आधीचा स्वर ऱ्हस्व. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
सुरत बंदर
त्या काळातले मोगल साम्राज्यातील सर्वात श्रीमंत बंदर. जगभरचे व्यापारी तिथे येत.
कोणाला सोडले
गोरगरीब, सामान्य नागरिक आणि प्रार्थनास्थळे यांना हात लावला गेला नाही.
दुसरी स्वारी
इ. स. १६७० मध्ये सुरतेवर पुन्हा स्वारी झाली आणि तेच नियम पाळले गेले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did the raid spare ordinary people?"
If 210 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सुरतेची पहिली स्वारी कधी झाली?
जानेवारी १६६४ मध्ये शिवाजी महाराजांनी सुरतेवर पहिली स्वारी केली.
सुरतेवर स्वारी का केली?
स्वराज्याचा खर्च वाढत होता. किल्ले, सैन्य आणि आरमारासाठी लागणारा पैसा उभा करणे हा हेतू होता.
स्वारीत कोणाला सोडण्यात आले?
सामान्य नागरिक, गोरगरीब आणि प्रार्थनास्थळे यांना हात लावला गेला नाही.
सुरतेवर किती वेळा स्वारी झाली?
दोन वेळा — इ. स. १६६४ आणि इ. स. १६७० मध्ये.