आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
त्या काळात युद्धाचे नियम फार क्रूर होते. शहर जिंकले की तिथल्या लोकांवर अत्याचार होत. स्त्रियांना पकडून नेले जाई. हे सर्रास घडत असे.
शिवाजी महाराजांनी हा प्रकार पूर्णपणे बंद केला. कोणत्याही स्त्रीचा अपमान खपवून घेतला जाणार नाही, अशी स्पष्ट आज्ञा सैन्याला होती.
हा नियम फक्त स्वराज्यातील स्त्रियांपुरता नव्हता. शत्रूच्या स्त्रियांनाही तोच सन्मान दिला जाई. मोहिमेत सापडलेल्या स्त्रियांना सुखरूप त्यांच्या घरी पोहोचवले जाई.
कल्याणच्या सुभेदाराच्या सुनेची गोष्ट प्रसिद्ध आहे. तिला महाराजांसमोर आणण्यात आले होते. महाराजांनी तिचा सन्मान केला आणि तिला परत पाठवून दिले.
ही गोष्ट अनेक बखरींत सांगितली जाते. तपशिलांबद्दल अभ्यासकांत मतभेद असले तरी त्यामागचे धोरण स्पष्ट होते.
नियम मोडणाऱ्याला कडक शिक्षा होत असे. सरदार असो वा सामान्य सैनिक, इथे सूट नव्हती.
आपल्या घरातील स्त्रियांना जो आदर द्याल, तोच इतरांच्या घरातील स्त्रियांना द्या — हा साधा विचार त्यामागे होता.
जिजाबाई, सईबाई, येसूबाई, ताराबाई अशा अनेक स्त्रियांनी या घराण्यात मोठी जबाबदारी सांभाळली. स्त्रियांच्या क्षमतेवर इथे शंका घेतली जात नसे.
तीनशेहून अधिक वर्षांनंतरही हा विषय महत्त्वाचा आहे. आदर हा शब्दांत नव्हे, वागण्यात दिसला पाहिजे.
मोहिमेवर निघण्यापूर्वी सैन्याला नियम वाचून दाखवले जात. काय करायचे आणि काय अजिबात करायचे नाही, हे स्पष्ट सांगितले जाई.
युद्धातही काही मर्यादा असतात, हा विचार त्या काळात नवा होता. आज त्याला युद्धाचे नियम म्हणतात.
ताराबाई या राजाराम महाराजांच्या पत्नी. औरंगजेबाशी त्यांनी अनेक वर्षे लढा दिला आणि स्वराज्य टिकवले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| क्रूर | krur | cruel |
| अत्याचार | atyachar | atrocity, abuse |
| सर्रास | sarras | commonly, routinely |
| खपवून घेणे | khapavun ghene | to tolerate |
| सन्मान | sanman | honour, respect |
| सून | sun | a daughter-in-law |
| बखर | bakhar | an old Marathi chronicle |
| तपशील | tapshil | details |
| क्षमता | kshamata | ability, capability |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ५१ — नवे शब्द वहीत नोंदा Rule 51 — keep your own word list.
वाचताना नवा शब्द दिसला की तो वहीच्या शेवटी लिहून ठेवा. सोबत त्याचा अर्थ आणि एक वाक्य लिहा.
उदाहरणे :
का? शब्द वाक्यात वापरला की तो लक्षात राहतो. नुसता पाठ केला तर विसरतो. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
कल्याणची सून
बखरींत सांगितली जाणारी प्रसिद्ध गोष्ट. तिचा सन्मान करून तिला परत पाठवण्यात आले.
शत्रूलाही तोच नियम
हे धोरण फक्त स्वराज्यातील स्त्रियांपुरते नव्हते.
जबाबदारीची परंपरा
जिजाबाई, येसूबाई आणि ताराबाई यांनी राज्यकारभारात मोठी भूमिका बजावली.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did this rule apply to the enemy's families too?"
If 207 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
शिवाजी महाराजांचे स्त्रियांविषयीचे धोरण काय होते?
कोणत्याही स्त्रीचा अपमान खपवून घेतला जात नसे. हा नियम शत्रूच्या स्त्रियांनाही लागू होता.
कल्याणच्या सुनेची गोष्ट काय आहे?
तिला महाराजांसमोर आणण्यात आले होते. महाराजांनी तिचा सन्मान करून तिला सुखरूप परत पाठवले.
नियम मोडणाऱ्याचे काय होई?
सरदार असो वा सामान्य सैनिक, कडक शिक्षा होत असे.
स्वराज्यात स्त्रियांना जबाबदारी मिळत असे का?
होय. जिजाबाई, येसूबाई आणि ताराबाई यांनी राज्यकारभारात मोठी भूमिका बजावली.