आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
शहाजीराजे भोसले हे शिवाजी महाराजांचे वडील. त्यांचे वडील मालोजीराजे हेही पराक्रमी सरदार होते. शहाजीराजे शूर होते, हुशार होते आणि उत्तम सेनापती होते. त्या काळात दक्षिणेत निजामशाही आणि आदिलशाही अशा सत्ता होत्या. शहाजीराजांनी वेगवेगळ्या वेळी दोन्हीकडे कामगिरी केली.
निजामशाही बुडत असताना शहाजीराजांनी ती वाचवण्याचा प्रयत्न केला. एका लहान मुलाला गादीवर बसवून त्यांनी काही काळ कारभार चालवला. स्वतःचे राज्य असावे ही कल्पना त्यांच्याही मनात होती.
पुढे शहाजीराजांना पुणे आणि सुपे या भागाची जहागिरी मिळाली. नंतर ते बंगळूरला गेले आणि तिथला कारभार पाहू लागले. पुण्याची जबाबदारी त्यांनी जिजाबाईंवर सोपवली.
शहाजीराजांनी शिवाजी महाराजांना जहागिरीचा कारभार शिकण्यासाठी पुण्यात पाठवले. सोबत अनुभवी माणसे दिली. घोडेस्वारी, तलवारबाजी आणि हिशेब या साऱ्याचे शिक्षण तिथेच झाले.
मुलाने स्वराज्याचे काम सुरू केल्यावर शहाजीराजांनी त्याला अडवले नाही. उलट गुपचूप पाठिंबा दिला. एकदा आदिलशहाने त्यांना कैदेत टाकले, तेव्हा शिवाजी महाराजांनी मुत्सद्देगिरीने त्यांची सुटका करून घेतली.
इ. स. १६६४ मध्ये शिकारीला गेले असताना घोड्यावरून पडून शहाजीराजांचे निधन झाले. त्यांनी पेरलेले बीज पुढे स्वराज्य बनून उगवले.
बंगळूरच्या कारभारात शहाजीराजांनी कला आणि विद्येला आश्रय दिला. कवी, पंडित आणि कारागीर यांना त्यांनी मदत केली. लढाई हेच सर्वस्व नाही, संस्कृतीही जपली पाहिजे असे त्यांचे मत होते.
शहाजीराजांचा आणखी एक मुलगा म्हणजे वेंकोजीराजे. त्यांनी पुढे दक्षिणेत तंजावर येथे मराठी राज्य स्थापन केले. एका घराण्याने महाराष्ट्रात आणि तमिळनाडूत अशा दोन्ही ठिकाणी राज्य उभे केले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| पराक्रमी | parakrami | valiant, heroic |
| सेनापती | senapati | commander of an army |
| जहागिरी | jahagiri | a land grant given for service |
| कारभार | karbhar | administration |
| जबाबदारी | jababdari | responsibility |
| मुत्सद्देगिरी | mutsaddegiri | diplomacy, statecraft |
| पाठिंबा | pathimba | support, backing |
| अनुभवी | anubhavi | experienced |
| हिशेब | hisheb | accounts, calculation |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३ — एकाक्षरी शब्द नेहमी दीर्घ Rule 3 — one-syllable Marathi words take the long vowel.
मराठीतले एकाक्षरी शब्द नेहमी दीर्घ लिहावेत. म्हणजे त्यांत ी किंवा ू हेच येते.
उदाहरणे :
टीप : हा नियम फक्त एका अक्षराच्या शब्दांना लागू होतो. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
मालोजीराजे
शहाजीराजांचे वडील आणि शिवाजी महाराजांचे आजोबा. वेरूळ हे भोसले घराण्याचे मूळ गाव.
दोन जहागिरी
पुणे-सुपे आणि बंगळूर अशा दोन ठिकाणी शहाजीराजांचा कारभार होता. म्हणूनच पुण्याचे काम जिजाबाईंकडे आले.
वेंकोजीराजे
शहाजीराजांचा आणखी एक मुलगा. त्यांनी पुढे तंजावर येथे मराठी राज्य स्थापन केले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did Shahaji leave Pune in Jijabai's hands?"
If 205 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
शहाजीराजे भोसले कोण होते?
शहाजीराजे भोसले हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वडील. ते निजामशाही आणि आदिलशाहीत सेनापती म्हणून काम करणारे पराक्रमी सरदार होते.
शहाजीराजांना कोणती जहागिरी मिळाली होती?
त्यांना पुणे आणि सुपे परिसराची जहागिरी मिळाली होती. पुढे बंगळूरचाही कारभार त्यांच्याकडे आला.
शहाजीराजांनी स्वराज्याला मदत केली का?
त्यांनी शिवाजी महाराजांना पुण्याचा कारभार शिकण्यासाठी पाठवले, अनुभवी माणसे दिली आणि स्वराज्याच्या कामाला गुपचूप पाठिंबा दिला.
शहाजीराजांचे निधन कसे झाले?
इ. स. १६६४ मध्ये शिकारीला गेले असताना घोड्यावरून पडून त्यांचे निधन झाले.