आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
स्वराज्यात राहणारे लोक वेगवेगळ्या धर्मांचे होते. सर्वांना समान वागणूक मिळावी हे महाराजांचे धोरण होते.
मोहिमेदरम्यान प्रार्थनास्थळांना हात लावला जात नसे. मंदिर असो वा मशीद, दोन्हींचे रक्षण केले जाई. हा नियम सैन्याला स्पष्टपणे सांगितलेला होता.
एका मोहिमेत कुराणाची प्रत हाती लागल्यावर ती आदराने संबंधित लोकांकडे सुपूर्द करण्यात आली, अशी नोंद आढळते.
स्वराज्याच्या सैन्यात आणि आरमारात मुस्लीम अधिकारीही होते. दौलतखान हे आरमारातले महत्त्वाचे नाव. सिद्दी इब्राहिम हेही सैन्यात होते.
आग्र्याच्या सुटकेत मदत करणारे मदारी मेहतर हेही मुस्लीम होते. काझी हैदर हे महाराजांचे फार्सी पत्रव्यवहार सांभाळत.
नोकरी देताना धर्म पाहिला जात नसे. कौशल्य, निष्ठा आणि कामगिरी हेच निकष होते. राज्य चालवायला योग्य माणसे लागतात, हा साधा विचार त्यामागे होता.
सामान्य लोकांच्या श्रद्धांमध्ये राज्याने ढवळाढवळ करू नये असे धोरण होते. कोणी कोणती प्रार्थना करावी हा ज्याचा त्याचा प्रश्न.
त्या काळाच्या मानाने हे धोरण वेगळे होते. आजूबाजूच्या अनेक सत्तांमध्ये धर्मावरून भेदभाव सर्रास होत असे.
वेगवेगळ्या श्रद्धांची माणसे एकत्र नांदू शकतात, हे स्वराज्याने दाखवून दिले. आजच्या काळातही हा विचार तितकाच महत्त्वाचा आहे.
संत तुकाराम आणि समर्थ रामदास यांच्याविषयी महाराजांना आदर होता. संतांच्या शिकवणीचा प्रभाव त्या काळात मोठा होता.
सूफी संतांच्या दर्ग्यांनाही स्वराज्याकडून मदत मिळाल्याच्या नोंदी आढळतात.
धर्म वेगळे असले तरी माणसे एकाच राज्यात राहतात. त्यांच्यात भांडणे लावली की राज्यच कमकुवत होते, हा व्यावहारिक विचारही यामागे होता.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| वागणूक | vagnuk | treatment, conduct towards |
| प्रार्थनास्थळ | prarthanasthal | a place of worship |
| प्रत | prat | a copy |
| सुपूर्द | supurd | handed over |
| निष्ठा | nishtha | loyalty |
| निकष | nikash | a criterion |
| श्रद्धा | shraddha | faith, belief |
| ढवळाढवळ | dhavaldhaval | interference |
| भेदभाव | bhedbhav | discrimination |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ४८ — उपमा अलंकार Rule 48 — the simile compares two things.
दोन गोष्टींची तुलना करून सांगण्याच्या पद्धतीला उपमा म्हणतात. सारखा, प्रमाणे, सम असे शब्द त्यात येतात.
उदाहरणे :
सराव : आजच्या उताऱ्यात उपमा सापडते का ते शोधा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
दौलतखान
स्वराज्याच्या आरमारातले महत्त्वाचे अधिकारी.
काझी हैदर
महाराजांचा फार्सी पत्रव्यवहार सांभाळणारे अधिकारी.
निकष काय?
नोकरीसाठी धर्म नव्हे तर कौशल्य, निष्ठा आणि कामगिरी हेच निकष होते.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What made this policy unusual for its time?"
If 200 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
स्वराज्याचे धर्माविषयीचे धोरण काय होते?
सर्व धर्मांना समान वागणूक. प्रार्थनास्थळांचे रक्षण आणि लोकांच्या श्रद्धांमध्ये ढवळाढवळ न करणे.
सैन्यात मुस्लीम अधिकारी होते का?
होय. दौलतखान, सिद्दी इब्राहिम आणि काझी हैदर अशी अनेक नावे आढळतात.
नोकरी देताना काय पाहिले जाई?
धर्म नव्हे तर कौशल्य, निष्ठा आणि कामगिरी हेच निकष होते.
प्रार्थनास्थळांबाबत कोणता नियम होता?
मोहिमेदरम्यान मंदिर असो वा मशीद, कोणत्याही प्रार्थनास्थळाला हात लावला जात नसे.