आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
रायगड हा रायगड जिल्ह्यातील महाड तालुक्यात आहे. समुद्रसपाटीपासून सुमारे आठशे वीस मीटर उंचीवर हा किल्ला उभा आहे. पूर्वी त्याला रायरी असे म्हणत.
इ. स. १६५६ मध्ये हा किल्ला स्वराज्यात आला. त्याची भक्कम रचना आणि अवघड चढण पाहून महाराजांनी इथेच राजधानी करायचे ठरवले. हिरोजी इंदुलकर या कुशल कारागिराने गडाचे बांधकाम पूर्ण केले.
६ जून १६७४ रोजी याच गडावर राज्याभिषेक झाला. देशभरातून पाहुणे आले होते. त्या दिवशी शिवाजी महाराज छत्रपती झाले आणि स्वराज्याला अधिकृत राज्याचा दर्जा मिळाला.
गडावर पाहण्यासारखे खूप आहे. महादरवाजा, नगारखाना, राजसभा, बाजारपेठ आणि जगदीश्वराचे मंदिर. राजसभेत सिंहासनाची जागा आजही दाखवली जाते.
हिरकणी बुरुजाची गोष्ट प्रसिद्ध आहे. हिरकणी नावाची गवळण गडावर दूध विकायला आली होती. दरवाजे बंद झाले आणि घरी लहान बाळ एकटे होते. तिने रात्रीच्या अंधारात कडा उतरून घर गाठले. तिच्या धाडसाचे कौतुक करून महाराजांनी तिथे बुरूज बांधला.
टकमक टोक हे गडाचे आणखी एक टोक. तिथून खाली पाहिले की डोळे फिरतात. गुन्हेगारांना शिक्षा देण्यासाठी या जागेचा वापर होत असे अशी नोंद आहे.
पाण्याची सोय, धान्याची कोठारे आणि सैनिकांची राहण्याची जागा — सारे नियोजन काळजीपूर्वक केलेले होते. वेढा पडला तरी महिनोन्महिने तग धरता येईल अशी व्यवस्था होती.
३ एप्रिल १६८० रोजी याच गडावर महाराजांचे निधन झाले. त्यांची समाधी जगदीश्वर मंदिराजवळ आहे. आज रोपवेने वर जाता येते, पण पायऱ्या चढून जाण्याची मजा वेगळीच.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| दुर्गराज | durgaraj | the king of forts |
| भक्कम | bhakkam | solid, sturdy |
| कुशल | kushal | skilled |
| अधिकृत | adhikrut | official |
| दर्जा | darja | status, rank |
| नगारखाना | nagarkhana | the drum-house above a gate |
| गवळण | gavalan | a milkmaid |
| कोठार | kothar | a granary, a store |
| समाधी | samadhi | a memorial tomb |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ११ — ळ आणि ल यांतला फरक Rule 11 — ळ and ल are different letters in Marathi.
ळ हे अक्षर मराठीचे खास वैशिष्ट्य आहे. हिंदीत ते नाही. जीभ टाळूला लावून तो आवाज निघतो. ल मात्र वेगळा.
उदाहरणे :
ऐकून पाहा : वेळ आणि वेल हे दोन वेगळे शब्द आहेत. एक म्हणजे time, दुसरा म्हणजे creeper. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
हिरकणी बुरूज
एका आईच्या धाडसाची आठवण म्हणून बांधलेला बुरूज. रायगडावरची ही गोष्ट आजही सांगितली जाते.
हिरोजी इंदुलकर
रायगडाचे बांधकाम पूर्ण करणारे कारागीर. जगदीश्वर मंदिराच्या पायरीवर त्यांचे नाव कोरलेले आहे.
राज्याभिषेक
६ जून १६७४ — या दिवशी शिवाजी महाराज छत्रपती झाले. हा दिवस शिवराज्याभिषेक दिन म्हणून साजरा होतो.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why was Raigad chosen as the capital?"
If 202 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
रायगड किल्ला कुठे आहे?
रायगड जिल्ह्यातील महाड तालुक्यात, सुमारे आठशे वीस मीटर उंचीवर.
रायगडाचे जुने नाव काय होते?
रायगडाला पूर्वी रायरी असे म्हटले जात असे.
रायगडावर राज्याभिषेक कधी झाला?
६ जून १६७४ रोजी रायगडावर शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक झाला.
हिरकणी बुरूज का प्रसिद्ध आहे?
हिरकणी नावाच्या गवळणीने बाळासाठी रात्री कडा उतरून घर गाठले. तिच्या धाडसाचे कौतुक म्हणून महाराजांनी तिथे बुरूज बांधला.