आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
शाइस्तेखानाच्या अपयशानंतर औरंगजेब चिडला होता. त्याने मिर्झाराजे जयसिंग या अनुभवी सेनापतीला दक्षिणेत पाठवले. सोबत दिलेरखानही होता.
मिर्झाराजे हे केवळ शूर नव्हते, तर हुशार मुत्सद्दीही होते. त्यांनी आधी स्वराज्याभोवतीचा प्रदेश ताब्यात घेतला. गावे जाळली, रसद तोडली आणि मग किल्ल्यांवर मोर्चा वळवला.
इ. स. १६६५ मध्ये पुरंदरला वेढा पडला. मुरारबाजी देशपांडे शर्थीने लढले, पण किल्ला अखेर पडला. परिस्थिती कठीण होत गेली.
महाराजांनी नीट विचार केला. समोरचे सैन्य प्रचंड होते. लढाई चालू ठेवली तर मोठी हानी होणार होती. म्हणून त्यांनी तहाचा मार्ग निवडला.
११ जून १६६५ रोजी पुरंदरचा तह झाला. त्यानुसार स्वराज्याचे तेवीस किल्ले मोगलांना द्यावे लागले. फक्त बारा किल्ले महाराजांकडे राहिले.
शिवाय संभाजी महाराजांना मोगली सेवेत मनसबदार म्हणून पाठवायचे ठरले. त्या वेळी ते अवघे आठ वर्षांचे होते.
हा तह म्हणजे पराभव वाटतो. पण त्यातून वेळ मिळाला. सैन्य वाचले, माणसे वाचली आणि पुन्हा उभे राहण्याची संधी मिळाली.
पुढच्या पाच वर्षांत हेच किल्ले एक एक करून परत जिंकले गेले. सिंहगड, पुरंदर आणि इतर गड पुन्हा स्वराज्यात आले.
हरणे आणि थांबणे यात फरक असतो. थांबून पुन्हा तयारी करता आली तर हार होत नाही — हा धडा या तहातून मिळतो.
तहाच्या अटी ठरवताना दोन्ही बाजूंनी अनेक दिवस बोलणी झाली. प्रत्येक किल्ल्याचे नाव आणि सीमा नीट लिहून घेण्यात आली.
दिलेल्या किल्ल्यांत पुरंदर, वज्रगड, सिंहगड, लोहगड, कर्नाळा असे महत्त्वाचे किल्ले होते. राजगड आणि रायगड मात्र स्वराज्याकडेच राहिले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| अपयश | apayash | failure |
| मुत्सद्दी | mutsaddi | a diplomat, a shrewd statesman |
| मोर्चा | morcha | an advance, a front |
| शर्थ | sharth | utmost effort |
| हानी | hani | loss, damage |
| तह | tah | a treaty |
| मनसबदार | mansabdar | an officer holding a Mughal rank |
| संधी | sandhi | an opportunity |
| तयारी | tayari | preparation |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ४१ — क्रियाविशेषण Rule 41 — adverbs describe the verb.
क्रिया कशी, केव्हा किंवा कुठे घडली हे सांगणाऱ्या शब्दाला क्रियाविशेषण म्हणतात.
उदाहरणे :
पडताळा : कसे, केव्हा, कुठे असे प्रश्न विचारा. उत्तर देणारा शब्द क्रियाविशेषण. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
मिर्झाराजे जयसिंग
औरंगजेबाने पाठवलेले अनुभवी सेनापती. ते शूर आणि हुशार मुत्सद्दीही होते.
तेवीस किल्ले
तहानुसार द्यावे लागलेले किल्ले. फक्त बारा किल्ले स्वराज्याकडे राहिले.
पुन्हा जिंकले
पुढच्या पाच वर्षांत हेच किल्ले एक एक करून परत मिळवण्यात आले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why can stepping back sometimes be the wiser move?"
If 209 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
पुरंदरचा तह कधी झाला?
११ जून १६६५ रोजी शिवाजी महाराज आणि मिर्झाराजे जयसिंग यांच्यात हा तह झाला.
तहानुसार किती किल्ले द्यावे लागले?
स्वराज्याचे तेवीस किल्ले मोगलांना द्यावे लागले. फक्त बारा किल्ले शिल्लक राहिले.
मिर्झाराजे जयसिंग कोण होते?
औरंगजेबाने दक्षिणेत पाठवलेले अनुभवी मोगल सेनापती आणि मुत्सद्दी.
तहानंतर काय झाले?
पुढच्या काही वर्षांत हेच किल्ले एक एक करून पुन्हा स्वराज्यात आणले गेले.