आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
मुरारबाजी देशपांडे हे पुरंदर किल्ल्याचे किल्लेदार होते. ते मूळचे महाड भागातले. जावळीच्या मोहिमेनंतर ते स्वराज्यात आले.
इ. स. १६६५ मध्ये मोगलांनी पुरंदरवर मोठा हल्ला केला. मिर्झाराजे जयसिंग आणि दिलेरखान यांच्या नेतृत्वाखाली प्रचंड सैन्य आले होते.
आधी त्यांनी शेजारचा वज्रगड ताब्यात घेतला. तिथून पुरंदरवर तोफांचा मारा सुरू झाला. परिस्थिती दिवसेंदिवस कठीण होत गेली.
मुरारबाजींकडे मोजकेच सैनिक होते. समोरचे सैन्य किती तरी पटींनी मोठे. तरीही त्यांनी माघार घेतली नाही.
एका क्षणी त्यांनी ठरवले की आत बसून राहण्यापेक्षा बाहेर पडून लढावे. सुमारे सातशे मावळ्यांनिशी त्यांनी थेट मोगली सैन्यावर हल्ला चढवला.
हा हल्ला इतका जोरदार होता की मोगली सैन्य मागे हटले. मुरारबाजी थेट दिलेरखानापर्यंत पोहोचले.
दिलेरखानाने त्यांचे शौर्य पाहून त्यांना आपल्याकडे येण्याची विनंती केली. मुरारबाजींनी ती नाकारली आणि लढाई चालू ठेवली. अखेर ते धारातीर्थी पडले.
शत्रूच्या सेनापतीनेही त्यांच्या शौर्याचे कौतुक केले, अशी नोंद आहे. खरे शौर्य समोरच्यालाही ओळखता येते.
आज पुरंदर किल्ल्यावर मुरारबाजींचा पुतळा उभा आहे. पुण्याजवळ असल्याने अनेक शाळांच्या सहली तिथे जातात.
पुरंदर हा किल्ला दोन भागांत आहे — खालचा माचीचा भाग आणि वरचा बालेकिल्ला. दोन्हीचे रक्षण करावे लागे.
या लढाईनंतरच पुरंदरचा तह झाला आणि स्वराज्याचे तेवीस किल्ले मोगलांना द्यावे लागले.
वेढ्याच्या काळात किल्ल्यावरचे पाणी आणि धान्य जपून वापरावे लागत होते. रोजचा हिशेब ठेवला जाई.
मोगली सैन्याकडे मोठ्या तोफा होत्या. त्यांचा मारा दिवसरात्र चालू असे. तटबंदीची डागडुजी रात्री केली जाई.
पुरंदरवर जाण्यासाठी आज नारायणपूरमार्गे वाट आहे. गडावरून सह्याद्रीच्या रांगा आणि खाली पसरलेली शेते दिसतात.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| किल्लेदार | killedar | the commander of a fort |
| नेतृत्व | netrutva | leadership |
| मारा | mara | a barrage, firing |
| परिस्थिती | paristhiti | the situation |
| जोरदार | jordar | forceful |
| हटणे | hatne | to fall back |
| विनंती | vinanti | a request |
| नाकारणे | nakarne | to refuse |
| सहल | sahal | an excursion, a school trip |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३४ — सामान्यनाम आणि विशेषनाम Rule 34 — common nouns and proper nouns.
कोणत्याही एका प्रकारच्या सर्व वस्तूंना लागू होणारे नाव म्हणजे सामान्यनाम. एका ठरावीक व्यक्तीचे किंवा जागेचे नाव म्हणजे विशेषनाम.
उदाहरणे :
टीप : इंग्रजीप्रमाणे विशेषनामासाठी मराठीत मोठे अक्षर वापरत नाहीत. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
पुरंदर
पुणे जिल्ह्यातील हा किल्ला. संभाजी महाराजांचा जन्म इथेच झाला असे मानले जाते.
वज्रगड
पुरंदरशेजारचा किल्ला. तो आधी ताब्यात घेऊन मोगलांनी पुरंदरवर मारा सुरू केला.
शत्रूचे कौतुक
दिलेरखानानेही मुरारबाजींच्या शौर्याचे कौतुक केल्याची नोंद आहे.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did he attack instead of staying inside the fort?"
If 221 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मुरारबाजी देशपांडे कोण होते?
पुरंदर किल्ल्याचे किल्लेदार. इ. स. १६६५ च्या मोगली हल्ल्यात त्यांनी प्राण दिले.
पुरंदरवर हल्ला कधी झाला?
इ. स. १६६५ मध्ये मिर्झाराजे जयसिंग आणि दिलेरखान यांच्या नेतृत्वाखाली.
मुरारबाजींनी काय केले?
सुमारे सातशे मावळ्यांनिशी त्यांनी किल्ल्याबाहेर पडून थेट मोगली सैन्यावर हल्ला चढवला.
दिलेरखानाने काय म्हटले?
त्यांचे शौर्य पाहून त्याने आपल्याकडे येण्याची विनंती केली, पण मुरारबाजींनी ती नाकारली.