आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
इ. स. १६६६ मध्ये शिवाजी महाराज आग्र्याला गेले होते. तिथे औरंगजेबाने त्यांचा अपमान केला आणि नंतर त्यांना नजरकैदेत ठेवले.
कैदेतून सुटायचे तर काहीतरी युक्ती लागणार होती. महाराजांनी आजारी असल्याचे भासवले आणि दानधर्मासाठी मिठाईचे पेटारे बाहेर पाठवायला सुरुवात केली.
रोज पेटारे बाहेर जाऊ लागले. सुरुवातीला पहारेकरी प्रत्येक पेटारा तपासत. पण रोजचेच झाल्यावर तपासणी सैल झाली.
ठरलेल्या दिवशी महाराज आणि बाल संभाजी पेटाऱ्यात बसून बाहेर पडले. पण एक अडचण होती — कैदेतल्या खोलीत महाराज दिसले नाहीत तर लगेच संशय येणार.
इथे हिरोजी फर्जंद पुढे आले. त्यांनी महाराजांचे कपडे घातले, हातात त्यांची अंगठी घातली आणि पलंगावर पांघरूण घेऊन झोपून राहिले.
बाहेरून पाहणाऱ्याला वाटे की महाराज आजारी असल्याने झोपले आहेत. मदारी मेहतर हा सेवक त्यांचे पाय चेपत बसे. हे नाटक कित्येक तास चालले.
महाराज पुरेसे दूर गेल्याची खात्री पटल्यावर हिरोजी आणि मदारी हळूच निसटले. तोपर्यंत पाठलाग सुरू करणे शक्यच नव्हते.
हिरोजींनी घेतलेला धोका किती मोठा होता याचा विचार करा. पकडले गेले असते तर जीव गमवावा लागला असता. तरीही ते शांत राहिले.
पुढे रायगडाच्या बांधकामातही हिरोजी नावाचे कारागीर होते. दोघे एकच की वेगळे याबद्दल अभ्यासकांत मतभेद आहेत.
आग्रा हे स्वराज्यापासून सुमारे बाराशे किलोमीटर दूर. तिथून सुखरूप परत येणे हेच मोठे आव्हान होते.
सुटकेनंतर महाराज वेगवेगळ्या वेषांत, वेगवेगळ्या मार्गांनी दक्षिणेकडे निघाले. हा प्रवास अनेक आठवडे चालला.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| नजरकैद | najarkaid | house arrest |
| भासवणे | bhasavne | to pretend |
| दानधर्म | dandharm | charity |
| पेटारा | petara | a large basket or box |
| पहारेकरी | paharekari | a guard |
| संशय | sanshay | suspicion |
| पांघरूण | pangharun | a blanket, a covering |
| सेवक | sevak | a servant, an attendant |
| खात्री | khatri | certainty, assurance |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३५ — सर्वनाम Rule 35 — pronouns replace nouns.
नामाच्या जागी वापरल्या जाणाऱ्या शब्दांना सर्वनाम म्हणतात. मी, तू, तो, ती, ते, आम्ही, तुम्ही, ते.
उदाहरणे :
का वापरावे : तेच नाव पुन्हा पुन्हा आले की वाक्य कंटाळवाणे होते. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
मिठाईचे पेटारे
रोज दानधर्मासाठी पेटारे बाहेर पाठवले जात. सवय झाल्यावर तपासणी सैल झाली.
मदारी मेहतर
हिरोजींसोबत नाटक चालू ठेवणारा सेवक. तोही तितकाच धोका पत्करत होता.
वेळ विकत घेणे
हिरोजींनी मिळवून दिलेल्या तासांमुळेच महाराज सुरक्षित अंतरावर पोहोचू शकले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why was lying still the bravest thing to do?"
If 200 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हिरोजी फर्जंद कोण होते?
शिवाजी महाराजांचे विश्वासू सेवक. आग्र्याच्या सुटकेच्या वेळी त्यांनी महाराजांच्या जागी पलंगावर झोपून वेळ मिळवून दिला.
आग्र्याहून सुटका कधी झाली?
इ. स. १६६६ मध्ये मिठाईच्या पेटाऱ्यांतून महाराज आणि बाल संभाजी बाहेर पडले.
मदारी मेहतर कोण होते?
हिरोजींसोबत असलेले सेवक. त्यांनीही सुटकेच्या नाटकात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
हिरोजींचे पुढे काय झाले?
महाराज सुरक्षित अंतरावर गेल्याची खात्री पटल्यावर हिरोजी आणि मदारी हळूच निसटले.