आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
महाराष्ट्राचा समुद्रकिनारा सुमारे सातशे वीस किलोमीटर लांब आहे. या संपूर्ण पट्ट्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी किल्ल्यांची एक साखळी उभारण्यात आली.
उत्तरेकडून सुरुवात केली तर कुलाबा, खांदेरी, उंदेरी, सुवर्णदुर्ग, जयगड, रत्नागिरी, विजयदुर्ग आणि सिंधुदुर्ग असे किल्ले लागतात.
प्रत्येक किल्ल्याचे काम वेगळे होते. काही खाडीच्या मुखावर पहारा देत. काही व्यापारी बंदरांचे रक्षण करत. काही आरमाराचे तळ होते.
अलिबागजवळचा कुलाबा किल्ला भरतीच्या वेळी पाण्याने वेढला जातो आणि ओहोटीच्या वेळी चालत जाता येतो. लहान मुलांना हा अनुभव फार आवडतो.
खांदेरी बेटावर किल्ला बांधताना इंग्रजांनी अडवण्याचा प्रयत्न केला. तरीही बांधकाम पूर्ण झाले. समुद्रावरचा हक्क सोडायचा नाही हे धोरण त्यातून दिसते.
मुरुडजवळचा जंजिरा किल्ला मात्र कधीच जिंकता आला नाही. सिद्दींच्या ताब्यातला हा जलदुर्ग अनेक प्रयत्नांनंतरही अभेद्य राहिला.
जंजिऱ्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी संभाजी महाराजांनी जवळच पद्मदुर्ग बांधला. शत्रूच्या नाकावर टिच्चून किल्ला उभारण्याचे हे उदाहरण मानले जाते.
आजही या किल्ल्यांवर जाता येते. समुद्र, वारा आणि जुनी तटबंदी एकत्र अनुभवायची असेल तर कोकणातला एखादा जलदुर्ग नक्की पाहावा.
सुवर्णदुर्ग हा हर्णैजवळचा किल्ला. त्याच्या रक्षणासाठी किनाऱ्यावर गोवा किल्ला, कनकदुर्ग आणि फत्तेदुर्ग असे तीन छोटे किल्लेही बांधले गेले.
जयगड किल्ला शास्त्री नदीच्या मुखावर आहे. तिथून आत येणाऱ्या प्रत्येक बोटीवर नजर ठेवता येत असे.
किल्ल्यांच्या या साखळीमुळे एका किल्ल्यावरून दुसऱ्याला इशारा देता येई. धूर किंवा अग्नीच्या खुणांनी बातमी वेगाने पोहोचत असे.
आज यांतले काही किल्ले पडझडीच्या अवस्थेत आहेत. ते जपणे हे आपले काम आहे. गडावर कचरा टाकू नये आणि भिंतींवर नावे लिहू नयेत.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| किनारा | kinara | a coast, a shore |
| पट्टा | patta | a belt, a strip |
| साखळी | sakhali | a chain |
| बंदर | bandar | a port, a harbour |
| भरती | bharti | high tide |
| ओहोटी | ohoti | low tide |
| हक्क | hakka | a right, a claim |
| धोरण | dhoran | a policy |
| टिच्चून | tichchun | defiantly, in spite of |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम २० — अवतरणचिन्ह Rule 20 — quotation marks in Marathi writing.
कोणी बोललेले शब्द जसेच्या तसे लिहायचे असतील तर ते अवतरणचिन्हांत लिहावेत.
उदाहरणे :
टीप : अवतरण सुरू आणि संपताना दोन्हीकडे चिन्ह द्यावे लागते. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
कुलाबा किल्ला
अलिबागजवळ. ओहोटीच्या वेळी चालत जाता येते, भरतीच्या वेळी तो पाण्याने वेढला जातो.
जंजिरा
मुरुडजवळचा हा जलदुर्ग कधीच जिंकता आला नाही. सिद्दींच्या ताब्यात तो शेवटपर्यंत राहिला.
पद्मदुर्ग
जंजिऱ्यावर नजर ठेवण्यासाठी जवळच बांधलेला किल्ला. कासा किल्ला असेही त्याला म्हणतात.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why build a chain of forts instead of just one big one?"
If 217 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
कोकणात किती किल्ले आहेत?
कुलाबा, खांदेरी, उंदेरी, सुवर्णदुर्ग, जयगड, विजयदुर्ग, सिंधुदुर्ग असे अनेक जलदुर्ग कोकण किनाऱ्यावर आहेत.
कुलाबा किल्ल्याचे वैशिष्ट्य काय?
ओहोटीच्या वेळी तिथे चालत जाता येते, तर भरतीच्या वेळी किल्ला पाण्याने वेढला जातो.
जंजिरा किल्ला जिंकला गेला का?
नाही. अनेक प्रयत्न होऊनही जंजिरा सिद्दींच्या ताब्यातच राहिला.
पद्मदुर्ग कोणी बांधला?
जंजिऱ्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी हा किल्ला मराठ्यांनी जवळच उभारला. त्याला कासा किल्ला असेही म्हणतात.