आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
पुण्याजवळ चाकण इथे संग्रामदुर्ग नावाचा एक लहानसा भुईकोट किल्ला आहे. डोंगरावर नव्हे, तर सपाट जमिनीवर बांधलेल्या किल्ल्याला भुईकोट म्हणतात.
इ. स. १६६० मध्ये शाइस्तेखानाने या किल्ल्याला वेढा घातला. त्याच्याकडे प्रचंड सैन्य आणि मोठ्या तोफा होत्या. किल्ला लहान होता आणि आतले सैनिक मोजकेच.
किल्लेदार होते फिरंगोजी नरसाळा. त्यांच्याकडे तीनशेच्या आसपास माणसे होती. समोरचे सैन्य किती तरी पटींनी मोठे. तरीही त्यांनी शरण जाण्यास नकार दिला.
वेढा दिवसागणिक कडक होत गेला. तोफांचा मारा सुरू राहिला. तटबंदीला भगदाडे पडू लागली. तरीही आतले सैनिक लढत राहिले.
अखेर मोगलांनी सुरुंग लावून तटबंदीचा मोठा भाग उडवला. तेव्हाच किल्ला ताब्यात गेला. पण तोपर्यंत चोपन्न दिवस उलटले होते.
एवढ्या लहान किल्ल्याने एवढा काळ तग धरणे ही असामान्य गोष्ट होती. मोगली छावणीतही या शौर्याची चर्चा झाली.
फिरंगोजींना नंतर सोडून देण्यात आले. ते महाराजांकडे परतले. महाराजांनी त्यांना दोष दिला नाही, उलट त्यांच्या कामगिरीचे कौतुक केले आणि भूपाळगडाची जबाबदारी सोपवली.
यश मिळाले नाही म्हणून प्रयत्न फुकट जात नाहीत. चाकणने मिळवून दिलेला वेळ स्वराज्यासाठी मोलाचा ठरला.
संग्रामदुर्गाभोवती खोल खंदक होता आणि भक्कम तटबंदी होती. लहान असूनही किल्ला मजबूत बांधलेला होता.
वेढ्याच्या काळात आतले पाणी आणि धान्य जपून वापरावे लागे. रोजचा हिशेब ठेवला जाई आणि प्रत्येकाला ठरावीक वाटा मिळे.
तोफांचा मारा सुरू असताना रात्री तटबंदीची डागडुजी केली जाई. दिवसा पडलेली भगदाडे रात्री भरून काढली जात.
मोगलांना अपेक्षा होती की काही दिवसांत किल्ला पडेल. प्रत्यक्षात दोन महिन्यांहून जास्त काळ लागला आणि त्यांचे मोठे नुकसान झाले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| भुईकोट | bhuikot | a fort built on flat ground |
| सपाट | sapat | flat, level |
| किल्लेदार | killedar | the commander of a fort |
| नकार | nakar | a refusal |
| भगदाड | bhagdad | a breach, a large hole |
| सुरुंग | surung | a mine, an explosive charge |
| तग धरणे | tag dharne | to hold out, to endure |
| दोष | dosh | blame, fault |
| मोलाचा | molacha | valuable |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम २८ — ए आणि ऐ, ओ आणि औ Rule 28 — telling ए/ऐ and ओ/औ apart.
ऐ आणि औ हे संयुक्त स्वर आहेत. त्यांचा उच्चार ए आणि ओ पेक्षा जास्त उघडा असतो.
उदाहरणे :
ऐकून पाहा : सेना आणि सैनिक — दोन्हींतला पहिला स्वर वेगळा आहे. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
भुईकोट किल्ला
डोंगरावर नव्हे तर सपाट जमिनीवर बांधलेला किल्ला. संग्रामदुर्ग हे त्याचे उदाहरण.
फिरंगोजी नरसाळा
चाकणचे किल्लेदार. तीनशे माणसांनिशी त्यांनी चोपन्न दिवस किल्ला लढवला.
हरूनही कौतुक
किल्ला गेला तरी महाराजांनी दोष दिला नाही. उलट नवी जबाबदारी सोपवली.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did Shivaji praise someone who lost the fort?"
If 220 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
चाकणचा वेढा कधी पडला?
इ. स. १६६० मध्ये शाइस्तेखानाने संग्रामदुर्गाला वेढा घातला.
चाकणचा किल्लेदार कोण होता?
फिरंगोजी नरसाळा हे संग्रामदुर्गाचे किल्लेदार होते.
वेढा किती दिवस चालला?
सुमारे चोपन्न दिवस. सुरुंग लावून तटबंदी उडवल्यावरच किल्ला ताब्यात गेला.
भुईकोट किल्ला म्हणजे काय?
डोंगरावर नव्हे तर सपाट जमिनीवर बांधलेल्या किल्ल्याला भुईकोट म्हणतात.