आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
विक्रम अंबालाल साराभाई यांचा जन्म १२ ऑगस्ट १९१९ रोजी अहमदाबाद येथे झाला. त्यांचे कुटुंब मोठे उद्योजक होते.
त्यांचे प्राथमिक शिक्षण घरातच सुरू केलेल्या वेगळ्या शाळेत झाले. मुलांना स्वतःच्या गतीने शिकू द्यावे, या विचारावर ती शाळा चालत असे.
पुढे ते केंब्रिजला गेले. तिथे त्यांनी वैश्विक किरणांवर संशोधन केले. भारतात परतल्यावर इ. स. १९४७ मध्ये त्यांनी अहमदाबादेत भौतिक संशोधन प्रयोगशाळा स्थापन केली.
इ. स. १९५७ मध्ये रशियाने स्पुटनिक हा पहिला उपग्रह अवकाशात सोडला. यानंतर जगभर अवकाश संशोधनाची चर्चा सुरू झाली.
भारतासारख्या गरीब देशाला अवकाश कार्यक्रमाची गरज आहे का, असा प्रश्न अनेकांनी विचारला. साराभाईंचे उत्तर स्पष्ट होते.
आपल्याला चंद्रावर जाण्याची स्पर्धा करायची नाही. पण दळणवळण, हवामान अंदाज आणि शिक्षण या क्षेत्रांत उपग्रह वापरून सामान्य माणसाचे प्रश्न सोडवता येतील, असे त्यांनी मांडले.
इ. स. १९६३ मध्ये केरळमधील थुंबा येथून भारताचे पहिले रॉकेट सोडण्यात आले. सुरुवात अगदी साधी होती.
रॉकेटचे भाग सायकलवरून आणि बैलगाडीतून नेल्याचे जुने छायाचित्र प्रसिद्ध आहे. जवळच्या चर्चमध्ये कार्यालय थाटण्यात आले होते.
पुढे इस्रो या संस्थेची स्थापना झाली. आज तिच्या मोहिमा जगभर गाजतात. या साऱ्याचा पाया साराभाईंनी घातला.
त्यांनी शिक्षणासाठी उपग्रह वापरण्याचा प्रयोगही आखला. दूरच्या खेड्यांतील लोकांना दूरचित्रवाणीवरून शेती आणि आरोग्याची माहिती देण्याची ती कल्पना होती.
अहमदाबादेत त्यांनी व्यवस्थापन संस्था उभारण्यातही पुढाकार घेतला. विज्ञान, उद्योग आणि शिक्षण अशा तिन्ही क्षेत्रांत त्यांचे काम पसरले होते.
३० डिसेंबर १९७१ रोजी वयाच्या अवघ्या बावन्नाव्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. चंद्रावरील एका विवराला त्यांचे नाव देण्यात आले आहे.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| उद्योजक | udyojak | an industrialist |
| गती | gati | pace, speed |
| उपग्रह | upagraha | a satellite |
| दळणवळण | dalanvalan | communication, transport |
| छायाचित्र | chhayachitra | a photograph |
| पाया | paya | a foundation |
| दूरचित्रवाणी | durchitravani | television |
| पुढाकार | pudhakar | initiative |
| विवर | vivar | a crater |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १६ — व-श्रुती Rule 16 — the inserted व glide.
काही ठिकाणी दोन स्वरांमधे व चा हलका आवाज येतो. त्याला व-श्रुती म्हणतात.
उदाहरणे :
टीप : य-श्रुती आणि व-श्रुती दोन्ही उच्चार सोपा करण्यासाठी येतात. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
थुंबा
केरळमधील हे ठिकाण. इथून इ. स. १९६३ मध्ये भारताचे पहिले रॉकेट सोडण्यात आले.
सायकलवरून रॉकेट
सुरुवातीच्या काळात रॉकेटचे भाग सायकल आणि बैलगाडीतून नेले जात.
उपग्रहाचा उपयोग
स्पर्धेसाठी नव्हे तर सामान्य माणसाचे प्रश्न सोडवण्यासाठी — हे त्यांचे धोरण होते.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What did Sarabhai say space was for?"
If 221 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
विक्रम साराभाई कोण होते?
भारतीय अवकाश कार्यक्रमाचे जनक. इस्रोच्या उभारणीचा पाया त्यांनी घातला.
भारताचे पहिले रॉकेट कधी सोडले गेले?
इ. स. १९६३ मध्ये केरळमधील थुंबा येथून.
त्यांनी अवकाश कार्यक्रमाचे समर्थन कसे केले?
दळणवळण, हवामान अंदाज आणि शिक्षण या क्षेत्रांत उपग्रह वापरून सामान्य माणसाचे प्रश्न सोडवता येतील, असे त्यांनी मांडले.
त्यांचे निधन कधी झाले?
३० डिसेंबर १९७१ रोजी वयाच्या बावन्नाव्या वर्षी.