आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
होमी जहांगीर भाभा यांचा जन्म ३० ऑक्टोबर १९०९ रोजी मुंबई येथे झाला. घर सुखवस्तू होते आणि शिक्षणाला महत्त्व होते.
त्यांना चित्रकला आणि संगीताचीही आवड होती. आयुष्यभर त्यांनी चित्रे काढली. विज्ञान आणि कला एकत्र नांदू शकतात, हे त्यांनी दाखवून दिले.
वडिलांची इच्छा होती की त्यांनी अभियंता व्हावे. म्हणून ते केंब्रिजला गेले. पण तिथे त्यांचे मन भौतिकशास्त्रात रमले.
वडिलांशी बोलून त्यांनी विषय बदलला. त्यांचे संशोधन वैश्विक किरणांवर होते. अवकाशातून पृथ्वीवर येणाऱ्या या किरणांचा अभ्यास त्यांनी केला.
इ. स. १९३९ मध्ये ते सुट्टीसाठी भारतात आले होते. तेवढ्यात दुसरे महायुद्ध सुरू झाले आणि त्यांना परत जाता आले नाही.
ते इथेच थांबले आणि बंगळूरच्या भारतीय विज्ञान संस्थेत रुजू झाले. तिथे सी. व्ही. रामन यांच्यासोबत त्यांनी काम केले.
भारताला स्वतःची संशोधन संस्था हवी, असे त्यांना तीव्रतेने वाटत होते. इ. स. १९४५ मध्ये मुंबईत टाटा मूलभूत संशोधन संस्था स्थापन झाली.
स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी अणुऊर्जा कार्यक्रमाची आखणी केली. वीजनिर्मितीसाठी अणुऊर्जा वापरावी, हा त्यामागचा मुख्य हेतू होता.
त्यांनी तीन टप्प्यांचा कार्यक्रम मांडला. शेवटच्या टप्प्यात भारतात मुबलक असलेल्या थोरियमचा वापर करायचा होता. आजही याच आराखड्यावर काम चालू आहे.
त्यांच्या नेतृत्वाखाली अप्सरा ही आशियातील पहिली अणुभट्टी इ. स. १९५६ मध्ये सुरू झाली.
२४ जानेवारी १९६६ रोजी विमान अपघातात त्यांचे निधन झाले. आल्प्स पर्वतातील माँ ब्लां शिखराजवळ हा अपघात झाला. ते अवघे छप्पन वर्षांचे होते.
त्यांच्या स्मरणार्थ ट्रॉम्बे येथील संस्थेचे नाव भाभा अणुसंशोधन केंद्र असे ठेवण्यात आले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| सुखवस्तू | sukhavastu | well-to-do |
| अभियंता | abhiyanta | an engineer |
| वैश्विक किरण | vaishvik kiran | cosmic rays |
| महायुद्ध | mahayuddha | a world war |
| तीव्रतेने | tivrtene | intensely |
| आखणी | akhani | planning |
| मुबलक | mubalak | plentiful |
| आराखडा | arakhda | a blueprint, a plan |
| अणुभट्टी | anubhatti | a nuclear reactor |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १५ — य-श्रुती Rule 15 — the inserted य glide.
दोन स्वर शेजारी आले की मधे हलकासा य चा आवाज येतो. त्याला य-श्रुती म्हणतात. तो लिहावाच लागतो.
उदाहरणे :
सराव : जा + ईल = जाईल. मधला य आपोआप येतो. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
तीन टप्प्यांचा कार्यक्रम
अणुऊर्जेसाठी भाभांनी मांडलेला आराखडा. शेवटच्या टप्प्यात थोरियमचा वापर करायचा आहे.
अप्सरा
इ. स. १९५६ मध्ये सुरू झालेली आशियातील पहिली अणुभट्टी.
विज्ञान आणि कला
भाभा उत्तम चित्रकारही होते. संगीताचीही त्यांना आवड होती.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did India plan around thorium so early?"
If 214 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
होमी भाभा कोण होते?
भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ. भारताच्या अणुऊर्जा कार्यक्रमाचे जनक मानले जातात.
टाटा मूलभूत संशोधन संस्था कधी स्थापन झाली?
इ. स. १९४५ मध्ये मुंबई येथे.
अप्सरा म्हणजे काय?
इ. स. १९५६ मध्ये सुरू झालेली आशियातील पहिली अणुभट्टी.
त्यांचे निधन कसे झाले?
२४ जानेवारी १९६६ रोजी आल्प्स पर्वतातील विमान अपघातात त्यांचे निधन झाले.