आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
वसंत रणछोड गोवारीकर यांचा जन्म २५ मार्च १९३३ रोजी पुणे येथे झाला. शिक्षण कोल्हापूर आणि पुण्यात झाले.
पुढे ते इंग्लंडला गेले आणि तिथे रसायन अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेतले. काही वर्षे तिथे काम केल्यानंतर ते भारतात परतले.
भारतात आल्यावर ते अवकाश संशोधन संस्थेत रुजू झाले. तिरुअनंतपुरम येथील विक्रम साराभाई अवकाश केंद्राचे संचालकपद त्यांनी सांभाळले.
रॉकेटला वर जाण्यासाठी इंधन लागते. घन इंधनावरचे त्यांचे संशोधन भारतीय रॉकेटसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरले.
पुढे त्यांनी वेगळ्याच विषयाकडे लक्ष वळवले — मान्सून. भारतातला पाऊस हवामानाच्या अनेक घटकांवर अवलंबून असतो.
त्यांनी असे प्रारूप तयार केले, ज्यात सोळा वेगवेगळे घटक विचारात घेतले जात. समुद्राचे तापमान, वाऱ्याची दिशा, हिमवृष्टी असे अनेक घटक त्यात होते.
इ. स. १९८८ पासून या प्रारूपाच्या आधारे मान्सूनचा अंदाज दिला जाऊ लागला. शेतकऱ्यांना पेरणीचे नियोजन करणे सोपे झाले.
अंदाज नेहमीच अचूक येत नाही. हवामान ही अतिशय गुंतागुंतीची गोष्ट आहे. पण अंदाज नसण्यापेक्षा अंदाज असणे कधीही चांगले.
त्यांनी विज्ञान सामान्य लोकांपर्यंत नेण्याचेही काम केले. लोकसंख्या आणि विकास या विषयांवरही त्यांनी लेखन केले.
२ जानेवारी २०१५ रोजी पुणे येथे त्यांचे निधन झाले. त्यांना पद्मश्री आणि पद्मभूषण हे सन्मान मिळाले होते.
त्यांनी अनेक वैज्ञानिक संस्थांचे मार्गदर्शनही केले. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाचे सचिवपदही त्यांनी सांभाळले.
भारतासारख्या देशात मान्सून हा केवळ हवामानाचा नव्हे तर अर्थव्यवस्थेचाही प्रश्न आहे. पाऊस चांगला तर पीक चांगले, आणि पीक चांगले तर देशाची अर्थव्यवस्था चांगली.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| अवकाश | avkash | space |
| संचालक | sanchalak | a director |
| घन | ghan | solid |
| घटक | ghatak | a factor, a component |
| प्रारूप | prarup | a model |
| हिमवृष्टी | himvrushti | snowfall |
| पेरणी | perani | sowing |
| गुंतागुंतीचा | guntagunticha | complicated |
| विकास | vikas | development |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ५ — अनुस्वार म्हणजे काय Rule 5 — the anusvara stands for the nasal of the following letter.
अक्षरावर दिलेला टिंब म्हणजे अनुस्वार. पुढच्या व्यंजनाच्या वर्गातला नाकातून येणारा आवाज तो दाखवतो.
उदाहरणे :
ऐकून पाहा : अनुस्वार असलेला शब्द म्हणताना नाकातून हवा जाते. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
सोळा घटक
समुद्राचे तापमान, वाऱ्याची दिशा आणि हिमवृष्टी असे सोळा घटक प्रारूपात वापरले जात.
रॉकेटचे इंधन
घन इंधनावरील त्यांचे संशोधन भारतीय रॉकेटसाठी महत्त्वाचे ठरले.
शेतकऱ्यांना फायदा
पावसाचा अंदाज आधी कळल्याने पेरणीचे नियोजन करणे सोपे झाले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why is predicting the monsoon so difficult?"
If 207 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
वसंत गोवारीकर कोण होते?
भारतीय शास्त्रज्ञ. अवकाश संशोधन आणि मान्सून अंदाज या दोन्ही क्षेत्रांत त्यांनी काम केले.
मान्सून प्रारूप म्हणजे काय?
पावसाचा अंदाज देण्यासाठी तयार केलेली पद्धत. त्यात सोळा वेगवेगळे हवामान घटक विचारात घेतले जात.
त्यांचे रॉकेटविषयक काम कोणते?
घन इंधनावरील त्यांचे संशोधन भारतीय रॉकेटच्या विकासासाठी महत्त्वाचे ठरले.
त्यांचे निधन कधी झाले?
२ जानेवारी २०१५ रोजी पुणे येथे त्यांचे निधन झाले.