आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
माधव धनंजय गाडगीळ यांचा जन्म २४ मे १९४२ रोजी पुणे येथे झाला. त्यांचे वडील धनंजयराव गाडगीळ हे प्रसिद्ध अर्थतज्ज्ञ होते.
शिक्षण पुणे आणि मुंबईत झाले. पुढे ते अमेरिकेतील हार्वर्ड विद्यापीठात गेले आणि तिथून त्यांनी पीएच.डी. मिळवली.
त्यांचे क्षेत्र होते परिस्थितिकी. म्हणजे सजीव आणि त्यांचा परिसर यांच्यातले नाते अभ्यासणारे शास्त्र.
भारतात परतल्यावर ते बंगळूरच्या भारतीय विज्ञान संस्थेत रुजू झाले. तिथे त्यांनी परिस्थितिकी अभ्यास केंद्राची उभारणी केली.
त्यांचे सर्वात मोठे काम म्हणजे पश्चिम घाटाचा अभ्यास. गुजरातपासून केरळपर्यंत पसरलेली ही डोंगररांग जैवविविधतेने समृद्ध आहे.
इथे हजारो प्रकारच्या वनस्पती आणि प्राणी आढळतात. यांतले अनेक जगात दुसरीकडे कुठेही सापडत नाहीत.
इ. स. २०११ मध्ये त्यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने पश्चिम घाटाविषयी अहवाल दिला. या भागाचे रक्षण कसे करावे याविषयी त्यात सूचना होत्या.
या अहवालावर बरीच चर्चा आणि वादही झाले. विकास हवा की पर्यावरण, हा प्रश्न त्यातून पुढे आला.
गावकऱ्यांना निसर्गाबद्दल असलेले ज्ञान मोलाचे आहे, असे त्यांचे ठाम मत होते. म्हणून लोकांच्या सहभागातून जैवविविधता नोंदवण्याचे काम त्यांनी सुरू केले.
७ जानेवारी २०२६ रोजी पुणे येथे त्यांचे निधन झाले. ते ८३ वर्षांचे होते. पर्यावरण अभ्यासाला त्यांनी दिलेली दिशा पुढे टिकून राहील.
त्यांनी सह्याद्रीतील अनेक गावांत प्रत्यक्ष जाऊन काम केले. तिथल्या लोकांशी बोलून त्यांनी वनस्पती आणि प्राण्यांची माहिती गोळा केली.
जैवविविधता म्हणजे एका ठिकाणी आढळणाऱ्या सजीवांची विविधता. ती जपली तरच निसर्गाचा तोल टिकतो.
त्यांनी अनेक पुस्तके लिहिली. निसर्गाविषयीचे लेखन त्यांनी मराठी आणि इंग्रजी अशा दोन्ही भाषांत केले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| अर्थतज्ज्ञ | arthatajdnya | an economist |
| परिस्थितिकी | paristhitiki | ecology |
| सजीव | sajiv | a living being |
| परिसर | parisar | the surroundings |
| जैवविविधता | jaivavividhata | biodiversity |
| समृद्ध | samruddha | rich, abundant |
| अहवाल | ahaval | a report |
| सूचना | suchana | a suggestion, a recommendation |
| सहभाग | sahabhag | participation |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ६ — अनुस्वार की जोडाक्षर? Rule 6 — when to use ं and when to write the full conjunct.
आजच्या मराठीत नाकातला आवाज दाखवायला अनुस्वारच वापरतात. जुन्या पद्धतीत तिथे पूर्ण जोडाक्षर लिहीत असत.
उदाहरणे :
लक्षात ठेवा : जुनी पुस्तके वाचताना जोडाक्षरी रूप दिसेल. लिहिताना मात्र अनुस्वारच वापरा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
पश्चिम घाट
गुजरातपासून केरळपर्यंत पसरलेली डोंगररांग. जगातील महत्त्वाच्या जैवविविधता क्षेत्रांपैकी एक.
परिस्थितिकी
सजीव आणि त्यांचा परिसर यांच्यातले नाते अभ्यासणारे शास्त्र.
लोकांचे ज्ञान
गावकऱ्यांना निसर्गाबद्दल असलेली माहिती संशोधनासाठी मोलाची, असे त्यांचे मत होते.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why does local knowledge matter to a scientist?"
If 217 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
माधव गाडगीळ कोण होते?
भारतीय परिस्थितिकीशास्त्रज्ञ. पश्चिम घाटाच्या अभ्यासासाठी ते विशेष ओळखले जातात.
परिस्थितिकी म्हणजे काय?
सजीव आणि त्यांचा परिसर यांच्यातले नाते अभ्यासणारे शास्त्र.
पश्चिम घाट का महत्त्वाचा आहे?
इथे हजारो प्रकारच्या वनस्पती आणि प्राणी आढळतात. यांतले अनेक जगात दुसरीकडे कुठेही सापडत नाहीत.
त्यांचे निधन कधी झाले?
७ जानेवारी २०२६ रोजी पुणे येथे वयाच्या ८३ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.