आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
शंकर आबाजी भिसे यांचा जन्म २९ एप्रिल १८६७ रोजी मुंबई येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना यंत्रांची आवड होती.
त्या काळात भारतात संशोधनासाठी फारशा सोयी नव्हत्या. मोठ्या प्रयोगशाळा नव्हत्या. तरीही त्यांनी घरच्या घरी प्रयोग करायला सुरुवात केली.
नोकरी करत असतानाच ते संशोधन करत. वाचन, निरीक्षण आणि प्रयोग यांतून त्यांनी बरेच काही शिकून घेतले.
पुढे ते इंग्लंडला गेले आणि नंतर अमेरिकेत स्थायिक झाले. तिथे त्यांना संशोधनासाठी अधिक चांगल्या सुविधा मिळाल्या.
त्यांचा सर्वात प्रसिद्ध शोध म्हणजे भिसोटाइप. छापखान्यात अक्षरे जुळवण्याचे काम त्या काळी हाताने करावे लागे. हे यंत्र ते काम वेगाने करत असे.
त्या काळात छपाईचा वेग वाढवणे ही मोठी गरज होती. वृत्तपत्रे आणि पुस्तके जास्त लोकांपर्यंत पोहोचावीत, यासाठी हे यंत्र उपयोगी ठरले.
त्यांच्या नावावर सुमारे दोनशे शोध असल्याचे सांगितले जाते. यंत्रे, औषधे आणि रसायने अशा वेगवेगळ्या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले.
एवढ्या मोठ्या संख्येने शोध लावल्यामुळे त्यांना भारताचे एडिसन असे म्हटले जाऊ लागले. थॉमस एडिसन हे अमेरिकेतील प्रसिद्ध संशोधक होते.
७ एप्रिल १९३५ रोजी अमेरिकेत त्यांचे निधन झाले. भारतात त्यांचे नाव फारसे माहीत नाही, ही खेदाची गोष्ट आहे.
साधनांची कमतरता असली तरी कुतूहल आणि चिकाटी असेल तर काहीतरी नवे करता येते — हे त्यांच्या आयुष्यातून शिकण्यासारखे आहे.
त्यांना लंडनमध्ये काही स्पर्धांत बक्षिसेही मिळाली. भारतीय संशोधकाचे काम परदेशात गौरवले जाणे ही त्या काळी दुर्मीळ गोष्ट होती.
जमशेदजी टाटा यांच्यासारख्या उद्योगपतींनी त्यांच्या कामाला पाठिंबा दिल्याच्या नोंदी आढळतात.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| यंत्र | yantra | a machine |
| प्रयोग | prayog | an experiment |
| निरीक्षण | nirikshan | observation |
| स्थायिक | sthayik | settled |
| सुविधा | suvidha | a facility |
| छापखाना | chhapkhana | a printing press |
| जुळवणे | julavne | to arrange, to set |
| कमतरता | kamtarta | a shortage |
| कुतूहल | kutuhal | curiosity |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ७ — रफार : ऱ्य आणि ऱ्ह Rule 7 — writing the raphar cluster ऱ्य and ऱ्ह.
र नंतर य किंवा ह आल्यावर ऱ्य आणि ऱ्ह अशी खास अक्षरे तयार होतात. यांना रफार म्हणतात.
उदाहरणे :
सराव : ऱ हे अक्षर र पेक्षा वेगळे आहे. वहीत दोन्ही लिहून पाहा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
भिसोटाइप
छापखान्यात अक्षरे वेगाने जुळवणारे यंत्र. भिसे यांचा हा सर्वात प्रसिद्ध शोध.
दोनशे शोध
यंत्रे, औषधे आणि रसायने अशा वेगवेगळ्या क्षेत्रांत त्यांनी काम केले.
भारताचे एडिसन
एवढ्या मोठ्या संख्येने शोध लावल्यामुळे मिळालेली उपमा.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What can you invent without a laboratory?"
If 211 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
शंकर आबाजी भिसे कोण होते?
मुंबईत जन्मलेले भारतीय संशोधक. त्यांच्या नावावर सुमारे दोनशे शोध असल्याचे सांगितले जाते.
भिसोटाइप म्हणजे काय?
छापखान्यात अक्षरे वेगाने जुळवणारे यंत्र. हा त्यांचा सर्वात प्रसिद्ध शोध.
त्यांना भारताचे एडिसन का म्हणतात?
एडिसनप्रमाणेच त्यांनीही अनेक क्षेत्रांत मोठ्या संख्येने शोध लावले.
त्यांचे निधन कधी झाले?
७ एप्रिल १९३५ रोजी अमेरिकेत त्यांचे निधन झाले.