आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
श्रीनिवास रामानुजन यांचा जन्म २२ डिसेंबर १८८७ रोजी तमिळनाडूतील इरोड येथे झाला. त्यांचे बालपण कुंभकोणम या गावी गेले.
घरची परिस्थिती गरिबीची होती. पण लहानपणापासूनच गणिताची विलक्षण आवड होती. इतर विषयांत मात्र त्यांचे लक्ष लागत नसे.
वयाच्या सोळाव्या वर्षी त्यांच्या हाती गणिताचे एक जुने पुस्तक आले. त्यात हजारो सूत्रे दिली होती, पण त्यांची सिद्धता दिलेली नव्हती.
रामानुजन यांनी प्रत्येक सूत्र स्वतः सोडवून पाहिले. एवढेच नव्हे, तर त्यापुढे जाऊन स्वतःची नवी सूत्रेही तयार केली.
पण महाविद्यालयात इतर विषयांत ते नापास झाले. शिष्यवृत्ती गेली. शिक्षण अर्धवट राहिले. नोकरीसाठी त्यांना खूप फिरावे लागले.
अखेर मद्रास बंदरात कारकुनाची नोकरी मिळाली. दिवसा हिशेब लिहीत आणि रात्री गणित करत. वह्यांमागून वह्या भरत गेल्या.
इ. स. १९१३ मध्ये त्यांनी इंग्लंडमधील प्रसिद्ध गणितज्ञ जी. एच. हार्डी यांना पत्र लिहिले. सोबत आपली काही सूत्रे पाठवली.
हार्डी ते पत्र पाहून थक्क झाले. एवढी अवघड सूत्रे कोणीही खोटी लिहू शकणार नाही, असे त्यांना वाटले. त्यांनी रामानुजन यांना केंब्रिजला बोलावले.
इंग्लंडमधले हवामान थंड होते. शाकाहारी अन्न मिळणे अवघड होते. तरीही त्यांनी अफाट काम केले. इ. स. १९१८ मध्ये त्यांना रॉयल सोसायटीचे सदस्यत्व मिळाले.
एका प्रसंगाची गोष्ट प्रसिद्ध आहे. हार्डी भेटायला आले तेव्हा त्यांच्या टॅक्सीचा क्रमांक होता १७२९. हार्डी म्हणाले, हा आकडा फारसा रोचक नाही.
रामानुजन लगेच म्हणाले — नाही! दोन घनांची बेरीज म्हणून दोन वेगवेगळ्या पद्धतींनी लिहिता येणारा हा सर्वात लहान आकडा आहे.
प्रकृती बिघडल्याने ते भारतात परतले. २६ एप्रिल १९२० रोजी वयाच्या अवघ्या बत्तिसाव्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या स्मरणार्थ २२ डिसेंबर हा राष्ट्रीय गणित दिन म्हणून पाळला जातो.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| विलक्षण | vilakshan | extraordinary |
| सूत्र | sutra | a formula |
| सिद्धता | siddhata | a proof |
| शिष्यवृत्ती | shishyavrutti | a scholarship |
| अर्धवट | ardhavat | incomplete |
| कारकून | karkun | a clerk |
| थक्क | thakka | astonished |
| अफाट | afat | immense |
| रोचक | rochak | interesting |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १४ — च आणि ज यांचे दोन उच्चार Rule 14 — च and ज each have two pronunciations in Marathi.
मराठीत च आणि ज यांचे दोन प्रकारचे उच्चार होतात. लिपी एकच असते, पण बोलताना फरक जाणवतो.
उदाहरणे :
ऐकून पाहा : चंद्र मधला च आणि चाक मधला च वेगळे वाटतात. लिहिताना मात्र फरक करत नाहीत. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
१७२९
दोन घनांची बेरीज म्हणून दोन वेगवेगळ्या पद्धतींनी लिहिता येणारा सर्वात लहान आकडा.
जी. एच. हार्डी
केंब्रिजमधील गणितज्ञ. रामानुजन यांचे पत्र वाचून त्यांनी त्यांना इंग्लंडला बोलावले.
राष्ट्रीय गणित दिन
२२ डिसेंबर — रामानुजन यांचा जन्मदिवस.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What did Ramanujan see in the number 1729?"
If 237 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
श्रीनिवास रामानुजन कोण होते?
भारतीय गणितज्ञ. औपचारिक शिक्षण अर्धवट असूनही त्यांनी गणितात असामान्य कामगिरी केली.
त्यांना कोणी ओळखले?
इंग्लंडमधील गणितज्ञ जी. एच. हार्डी यांनी त्यांचे पत्र वाचून त्यांना केंब्रिजला बोलावले.
१७२९ हा आकडा का प्रसिद्ध आहे?
दोन घनांची बेरीज म्हणून दोन वेगवेगळ्या पद्धतींनी लिहिता येणारा हा सर्वात लहान आकडा आहे.
राष्ट्रीय गणित दिन कधी असतो?
२२ डिसेंबर रोजी. हा रामानुजन यांचा जन्मदिवस आहे.