आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
चंद्रशेखर व्यंकट रामन यांचा जन्म ७ नोव्हेंबर १८८८ रोजी तिरुचिरापल्ली येथे झाला. त्यांचे वडील गणित आणि भौतिकशास्त्र शिकवत असत.
ते अतिशय हुशार विद्यार्थी होते. वयाच्या अकराव्या वर्षी त्यांनी शालेय शिक्षण पूर्ण केले आणि लवकरच पदवीही मिळवली.
त्या काळात संशोधनात करिअर करणे अवघड होते. म्हणून त्यांनी सरकारी नोकरी स्वीकारली आणि कोलकात्याला गेले.
नोकरी करत असतानाही संशोधनाची ओढ कमी झाली नाही. सकाळी लवकर आणि संध्याकाळी उशिरा ते एका संस्थेच्या प्रयोगशाळेत काम करत.
इ. स. १९२१ मध्ये ते बोटीने युरोपला जात होते. भूमध्य समुद्राचे निळेशार पाणी पाहून त्यांच्या मनात प्रश्न आला — समुद्र निळा का दिसतो?
तोपर्यंतचे उत्तर होते — आकाशाचे प्रतिबिंब पडते म्हणून. पण रामन यांना ते पटले नाही. भारतात परतल्यावर त्यांनी यावर प्रयोग सुरू केले.
अनेक वर्षांच्या प्रयोगांनंतर २८ फेब्रुवारी १९२८ रोजी त्यांना महत्त्वाचा शोध लागला. प्रकाश एखाद्या पदार्थातून जाताना त्याचा काही भाग विखुरतो आणि त्याचा रंग किंचित बदलतो.
या घटनेला रामन परिणाम म्हणतात. यावरून पदार्थाची रचना ओळखता येते. आजही रसायनशास्त्र आणि औषधनिर्मितीत हे तंत्र वापरले जाते.
इ. स. १९३० मध्ये त्यांना भौतिकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. विज्ञानातील नोबेल मिळवणारे ते पहिले आशियाई ठरले.
विशेष म्हणजे हा शोध अतिशय साध्या साधनांनी लावला गेला. महागडी उपकरणे नव्हती, पण प्रश्न आणि चिकाटी होती.
पुढे त्यांनी बंगळूर येथे रामन संशोधन संस्था उभारली. इ. स. १९५४ मध्ये त्यांना भारतरत्न हा सर्वोच्च नागरी सन्मान मिळाला.
२१ नोव्हेंबर १९७० रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या शोधाच्या स्मरणार्थ २८ फेब्रुवारी हा दिवस राष्ट्रीय विज्ञान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| पदवी | padavi | a degree |
| प्रतिबिंब | pratibimb | a reflection |
| विखुरणे | vikhurne | to scatter |
| किंचित | kinchit | slightly |
| परिणाम | parinam | an effect |
| रचना | rachna | structure |
| तंत्र | tantra | a technique |
| उपकरण | upakaran | an instrument |
| स्मरणार्थ | smaranarth | in memory of |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १३ — ण आणि न Rule 13 — telling ण and न apart.
ण हा मूर्धन्य आहे — जीभ टाळूला लागते. न हा दंत्य आहे — जीभ दातांना लागते.
उदाहरणे :
सराव : बाण म्हणजे arrow, बान असा शब्द नाही. उच्चार नीट ऐका. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
रामन परिणाम
प्रकाश पदार्थातून जाताना विखुरतो आणि त्याचा रंग किंचित बदलतो — या घटनेचे नाव.
राष्ट्रीय विज्ञान दिन
२८ फेब्रुवारी. याच दिवशी इ. स. १९२८ मध्ये हा शोध लागला.
साधी उपकरणे
महागड्या साधनांशिवाय, केवळ प्रश्न आणि चिकाटीच्या जोरावर हा शोध लागला.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What everyday question led to his discovery?"
If 229 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सी. व्ही. रामन कोण होते?
भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ. विज्ञानातील नोबेल पारितोषिक मिळवणारे ते पहिले आशियाई होते.
रामन परिणाम म्हणजे काय?
प्रकाश पदार्थातून जाताना त्याचा काही भाग विखुरतो आणि त्याचा रंग किंचित बदलतो. या घटनेला रामन परिणाम म्हणतात.
त्यांना नोबेल कधी मिळाले?
इ. स. १९३० मध्ये भौतिकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक त्यांना मिळाले.
राष्ट्रीय विज्ञान दिन कधी असतो?
२८ फेब्रुवारी. इ. स. १९२८ मध्ये याच दिवशी रामन परिणामाचा शोध लागला.