आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
प्रफुल्लचंद्र रे यांचा जन्म २ ऑगस्ट १८६१ रोजी झाला. त्यांचे गाव आज बांगलादेशात आहे. लहानपणी प्रकृती नाजूक असल्याने त्यांचे शिक्षण काही काळ थांबले होते.
त्या काळात त्यांनी भरपूर वाचन केले. इतिहास, साहित्य आणि विज्ञान अशा सर्व विषयांतली पुस्तके त्यांनी वाचली.
पुढे शिष्यवृत्ती मिळवून ते इंग्लंडमधील एडिनबरा विद्यापीठात गेले. तिथे त्यांनी रसायनशास्त्रात पीएच.डी. मिळवली.
भारतात परतल्यावर ते कोलकात्याच्या प्रेसिडेन्सी महाविद्यालयात शिकवू लागले. त्यांच्या हाताखाली अनेक विद्यार्थी घडले.
त्यांचे एक महत्त्वाचे संशोधन म्हणजे पाऱ्याच्या एका नव्या संयुगाचा शोध. या शोधामुळे जगभरातील रसायनशास्त्रज्ञांचे लक्ष भारताकडे वळले.
पण नुसते संशोधन पुरेसे नाही, असे त्यांना वाटे. देशात उद्योग उभे राहिले तरच लोकांना रोजगार मिळेल, हा त्यांचा विचार होता.
म्हणून इ. स. १९०१ मध्ये त्यांनी बेंगॉल केमिकल ही कंपनी सुरू केली. औषधे आणि रसायने बनवणारी ही भारतातील सुरुवातीच्या कंपन्यांपैकी एक.
सुरुवात अगदी लहान होती. घरातल्या एका खोलीतच प्रयोग सुरू झाले. पुढे कंपनी मोठी झाली आणि हजारो लोकांना रोजगार मिळाला.
त्यांनी भारतीय रसायनशास्त्राचा इतिहास सांगणारा ग्रंथही लिहिला. जुन्या भारतीय ग्रंथांतील रसायनविषयक ज्ञान त्यांनी अभ्यासून मांडले.
ते अतिशय साधे राहत. मिळणाऱ्या पगारातला मोठा भाग ते विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी आणि दुष्काळग्रस्तांच्या मदतीसाठी देत.
विद्यार्थ्यांना ते नेहमी सांगत — नोकरी शोधणारे होऊ नका, नोकरी देणारे व्हा.
१६ जून १९४४ रोजी त्यांचे निधन झाले. त्यांना भारतीय रसायनशास्त्राचे जनक मानले जाते.
आजही ती कंपनी चालू आहे. शंभर वर्षांहून अधिक काळ टिकलेला भारतीय उद्योग म्हणून तिच्याकडे पाहिले जाते.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| नाजूक | najuk | delicate, frail |
| साहित्य | sahitya | literature |
| संयुग | sanyug | a chemical compound |
| रोजगार | rojgar | employment |
| कंपनी | company | a company |
| ग्रंथ | granth | a treatise, a book |
| दुष्काळग्रस्त | dushkalgrast | famine-affected |
| साधा | sadha | simple |
| जनक | janak | the founder |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम २१ — विरामचिन्हे Rule 21 — the full stop, comma and question mark.
वाक्य संपले की पूर्णविराम द्यावा. यादीत शब्द वेगळे करायला स्वल्पविराम वापरावा. प्रश्न विचारला की प्रश्नचिन्ह द्यावे.
उदाहरणे :
टीप : जुन्या मराठीत पूर्णविरामासाठी दंड (।) वापरत असत. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
बेंगॉल केमिकल
इ. स. १९०१ मध्ये सुरू झालेली औषधे आणि रसायने बनवणारी कंपनी.
घरातली सुरुवात
कंपनीचे पहिले प्रयोग घरातल्या एका खोलीतच सुरू झाले.
त्यांचा संदेश
नोकरी शोधणारे होऊ नका, नोकरी देणारे व्हा — हे ते विद्यार्थ्यांना सांगत.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did he start a company as well as do research?"
If 214 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रफुल्लचंद्र रे कोण होते?
भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ आणि उद्योजक. त्यांना भारतीय रसायनशास्त्राचे जनक मानले जाते.
बेंगॉल केमिकल म्हणजे काय?
इ. स. १९०१ मध्ये त्यांनी सुरू केलेली औषधे आणि रसायने बनवणारी कंपनी.
त्यांचा विद्यार्थ्यांना संदेश काय होता?
नोकरी शोधणारे होऊ नका, नोकरी देणारे व्हा.
त्यांनी कोणता ग्रंथ लिहिला?
भारतीय रसायनशास्त्राचा इतिहास सांगणारा ग्रंथ त्यांनी लिहिला.