आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
लुई पाश्चर यांचा जन्म २७ डिसेंबर १८२२ रोजी फ्रान्समध्ये झाला. त्यांचे वडील कातडी कमावण्याचे काम करत.
शाळेत ते सुरुवातीला सामान्य विद्यार्थी होते. चित्रकलेत मात्र त्यांना विशेष गती होती. पुढे रसायनशास्त्राकडे त्यांचे लक्ष वळले.
त्या काळात एक समजूत प्रचलित होती. कुजलेल्या अन्नातून किडे आपोआप तयार होतात, असे लोक मानत.
पाश्चर यांनी काळजीपूर्वक प्रयोग करून हे चुकीचे असल्याचे दाखवले. सूक्ष्मजीव हवेतून येतात, ते आपोआप तयार होत नाहीत, हे त्यांनी सिद्ध केले.
दूध आणि इतर पदार्थ लवकर खराब का होतात, हा प्रश्न त्यांच्यासमोर आला. कारण त्यातले सूक्ष्मजीव वाढतात, हे त्यांना समजले.
त्यांनी एक सोपा उपाय शोधला. पदार्थ ठरावीक तापमानाला ठरावीक वेळ गरम करायचा आणि मग पटकन थंड करायचा.
यामुळे बहुतेक सूक्ष्मजीव मरतात आणि पदार्थ जास्त काळ टिकतो. या पद्धतीला त्यांच्या नावावरून पाश्चरीकरण म्हणतात.
आजही आपण पिशवीतले जे दूध पितो, ते याच पद्धतीने प्रक्रिया केलेले असते.
पुढे त्यांनी लशींवर काम केले. रोग निर्माण करणारा जंतू कमजोर करून शरीरात सोडला की शरीर त्याविरुद्ध लढायला शिकते, ही ती कल्पना.
इ. स. १८८५ मध्ये त्यांनी रेबीज या भयंकर आजारावरची लस एका मुलावर वापरली. त्या मुलाला पिसाळलेल्या कुत्र्याने चावले होते.
मुलगा वाचला. ही बातमी जगभर पसरली आणि लशींच्या संशोधनाला मोठी गती मिळाली.
२८ सप्टेंबर १८९५ रोजी त्यांचे निधन झाले. स्वच्छता, निर्जंतुकीकरण आणि लस — आधुनिक वैद्यकाचे हे तीन आधारस्तंभ त्यांच्या कामातून उभे राहिले.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| कातडी | katadi | hide, leather |
| गती | gati | aptitude; speed |
| कुजणे | kujne | to rot |
| सूक्ष्मजीव | sukshmajiv | a microbe |
| तापमान | tapman | temperature |
| प्रक्रिया | prakriya | a process |
| लस | las | a vaccine |
| पिसाळणे | pisalne | to go rabid |
| निर्जंतुकीकरण | nirjantukikaran | sterilisation |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ४२ — शब्दयोगी अव्यय Rule 42 — postpositions come after the noun.
नामाच्या पुढे येऊन त्याचा इतर शब्दांशी संबंध जोडणाऱ्या शब्दांना शब्दयोगी अव्यय म्हणतात.
उदाहरणे :
फरक : इंग्रजीत हे शब्द नामाच्या आधी येतात, मराठीत नंतर. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
पाश्चरीकरण
पदार्थ ठरावीक तापमानाला गरम करून पटकन थंड करण्याची पद्धत. पिशवीतले दूध याच पद्धतीचे असते.
लशीची कल्पना
जंतू कमजोर करून शरीरात सोडला की शरीर त्याविरुद्ध लढायला शिकते.
रेबीजची लस
इ. स. १८८५ मध्ये एका मुलावर ती वापरली गेली आणि तो वाचला.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "How does a vaccine teach the body to fight?"
If 205 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
लुई पाश्चर कोण होते?
फ्रान्समधील शास्त्रज्ञ. जंतू आणि लस यांविषयीच्या संशोधनासाठी ते ओळखले जातात.
पाश्चरीकरण म्हणजे काय?
पदार्थ ठरावीक तापमानाला ठरावीक वेळ गरम करून मग पटकन थंड करण्याची पद्धत. यामुळे तो जास्त काळ टिकतो.
रेबीजची लस कधी वापरली गेली?
इ. स. १८८५ मध्ये पिसाळलेल्या कुत्र्याने चावलेल्या एका मुलावर.
लस कशी काम करते?
रोगाचा जंतू कमजोर करून शरीरात सोडला जातो. त्यामुळे शरीर त्याविरुद्ध लढायला शिकते.