आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
ग्रेगर मेंडेल यांचा जन्म २० जुलै १८२२ रोजी झाला. त्यांचे कुटुंब शेतकरी होते आणि परिस्थिती बेताची होती.
शिक्षणाचा खर्च परवडत नव्हता. म्हणून ते एका मठात दाखल झाले. तिथे राहून त्यांना शिक्षण घेता आले.
मठात एक मोठी बाग होती. मेंडेल यांनी तिथे वाटाण्याची रोपे लावायला सुरुवात केली. हा नुसता छंद नव्हता, तो नियोजनबद्ध प्रयोग होता.
त्यांनी वाटाण्याची काही ठळक वैशिष्ट्ये निवडली. रोप उंच की बुटके, बी गुळगुळीत की सुरकुतलेले, फूल कोणत्या रंगाचे — अशी सात वैशिष्ट्ये.
मग त्यांनी वेगवेगळ्या रोपांचे संकर घडवले आणि पुढच्या पिढीत काय होते ते नोंदवले. प्रत्येक रोपाची नोंद त्यांनी काळजीपूर्वक ठेवली.
सुमारे आठ वर्षे आणि हजारो रोपांचे निरीक्षण. या मेहनतीतून त्यांना एक गोष्ट स्पष्ट दिसली.
गुणधर्म एकमेकांत मिसळून जात नाहीत. ते वेगळे राहतात आणि ठरावीक प्रमाणात पुढच्या पिढीत दिसतात.
उंच आणि बुटक्या रोपांचा संकर केला तर पुढची सर्व रोपे उंच येत. पण त्यापुढच्या पिढीत बुटकी रोपे पुन्हा दिसत — तीही ठरावीक प्रमाणात.
यातूनच अनुवंशशास्त्राचा पाया घातला गेला. आपल्यात आईवडिलांचे गुणधर्म कसे उतरतात, हे यातून समजू लागले.
इ. स. १८६५ मध्ये त्यांनी आपले निष्कर्ष मांडले. पण त्या काळात कोणीही त्याकडे लक्ष दिले नाही.
त्यांच्या निधनानंतर सुमारे सोळा वर्षांनी, विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला दुसऱ्या शास्त्रज्ञांना तेच निष्कर्ष सापडले. तेव्हा मेंडेल यांच्या कामाचे महत्त्व लक्षात आले.
६ जानेवारी १८८४ रोजी त्यांचे निधन झाले. आज त्यांना अनुवंशशास्त्राचे जनक मानले जाते.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| मठ | math | a monastery |
| छंद | chhand | a hobby |
| ठळक | thalak | prominent, distinct |
| बुटका | butka | short, dwarf |
| सुरकुतलेला | surakutlela | wrinkled |
| संकर | sankar | a cross, hybridisation |
| गुणधर्म | gunadharma | a characteristic, a trait |
| प्रमाण | praman | a proportion |
| निष्कर्ष | nishkarsh | a conclusion |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ४१ — क्रियाविशेषण Rule 41 — adverbs describe the verb.
क्रिया कशी, केव्हा किंवा कुठे घडली हे सांगणाऱ्या शब्दाला क्रियाविशेषण म्हणतात.
उदाहरणे :
पडताळा : कसे, केव्हा, कुठे असे प्रश्न विचारा. उत्तर देणारा शब्द क्रियाविशेषण. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
वाटाण्याची रोपे
सुमारे आठ वर्षे आणि हजारो रोपांच्या निरीक्षणातून हे नियम सापडले.
सात वैशिष्ट्ये
उंची, बियांचा आकार, फुलांचा रंग अशी सात ठळक वैशिष्ट्ये त्यांनी निवडली.
उशिरा मिळालेली ओळख
त्यांच्या निधनानंतर सुमारे सोळा वर्षांनी त्यांच्या कामाचे महत्त्व जगाला कळले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did nobody notice his work at first?"
If 208 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
ग्रेगर मेंडेल कोण होते?
अनुवंशशास्त्राचा पाया घालणारे शास्त्रज्ञ. ते एका मठात राहत होते.
त्यांनी कोणते प्रयोग केले?
वाटाण्याच्या रोपांचे संकर घडवून पुढच्या पिढ्यांतील गुणधर्मांची नोंद त्यांनी ठेवली.
त्यांचा मुख्य निष्कर्ष काय होता?
गुणधर्म एकमेकांत मिसळत नाहीत. ते वेगळे राहतात आणि ठरावीक प्रमाणात पुढच्या पिढीत दिसतात.
त्यांच्या कामाला मान्यता कधी मिळाली?
विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला, त्यांच्या निधनानंतर सुमारे सोळा वर्षांनी.