आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
मोनकोम्बू संबशिवन स्वामिनाथन यांचा जन्म ७ ऑगस्ट १९२५ रोजी तमिळनाडूतील कुंभकोणम येथे झाला. त्यांचे वडील डॉक्टर होते.
त्यांनाही डॉक्टर व्हावे असे वाटत होते. पण इ. स. १९४३ मधल्या बंगालच्या भीषण दुष्काळाने त्यांचे मन बदलले.
त्या दुष्काळात लाखो लोक अन्नावाचून मरण पावले. देशात पुरेसे धान्य पिकवणे हाच सर्वात मोठा प्रश्न आहे, हे त्यांना जाणवले.
त्यांनी कृषिशास्त्राचा अभ्यास सुरू केला. पुढे परदेशातही शिक्षण घेतले आणि भारतात परतून संशोधनाला सुरुवात केली.
स्वातंत्र्यानंतरही भारताला धान्य आयात करावे लागत होते. देश परदेशी मदतीवर अवलंबून होता. ही परिस्थिती बदलणे गरजेचे होते.
स्वामिनाथन यांनी अधिक उत्पादन देणाऱ्या गव्हाच्या जाती विकसित करण्यावर काम केले. यासाठी त्यांनी परदेशातील शास्त्रज्ञांसोबतही सहकार्य केले.
नव्या जाती नुसत्या तयार करून चालत नाही. त्या शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवाव्या लागतात. पाणी, खत आणि प्रशिक्षण यांचीही सोय करावी लागते.
साठच्या दशकात हा कार्यक्रम मोठ्या प्रमाणावर राबवण्यात आला. काही वर्षांतच गव्हाचे उत्पादन कितीतरी पटींनी वाढले.
या बदलाला हरितक्रांती म्हणतात. भारत धान्याच्या बाबतीत स्वावलंबी झाला. आयात थांबली आणि दुष्काळाचे भय कमी झाले.
पुढे त्यांनी वेगळाही मुद्दा मांडला. उत्पादन वाढवताना जमीन आणि पाणी खराब होऊ नये याकडेही लक्ष द्यावे लागते, असे ते सांगत.
त्यांनी शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर अभ्यास करणाऱ्या समितीचे नेतृत्वही केले. शेतकऱ्याला योग्य भाव मिळावा, हा त्यांचा आग्रह होता.
२८ सप्टेंबर २०२३ रोजी चेन्नई येथे त्यांचे निधन झाले. इ. स. २०२४ मध्ये त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न हा सन्मान जाहीर झाला.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| भीषण | bhishan | terrible, severe |
| कृषिशास्त्र | krushishastra | agricultural science |
| आयात | ayat | import |
| जात | jat | a variety, a strain |
| विकसित | vikasit | developed |
| सहकार्य | sahakarya | cooperation |
| खत | khat | fertiliser |
| दशक | dashak | a decade |
| मरणोत्तर | maranottar | posthumous |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम २६ — जोडाक्षराआधीचे अक्षर ऱ्हस्व Rule 26 — the syllable before a conjunct is written short.
जोडाक्षराच्या आधी येणारा इ किंवा उ नेहमी ऱ्हस्वच लिहावा.
उदाहरणे :
सोपी खूण : पुढे पायमोडी अक्षर दिसले की आधीचा स्वर ऱ्हस्व. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
बंगालचा दुष्काळ
इ. स. १९४३ चा हा दुष्काळ पाहूनच त्यांनी कृषिशास्त्राकडे वळायचे ठरवले.
हरितक्रांती
अधिक उत्पादन देणाऱ्या जाती आणि नवे तंत्र यांमुळे धान्य उत्पादन कितीतरी पटींनी वाढले.
भारतरत्न
इ. स. २०२४ मध्ये त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न सन्मान जाहीर झाला.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What made him choose farming over medicine?"
If 208 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
एम. एस. स्वामिनाथन कोण होते?
भारतीय कृषिशास्त्रज्ञ. त्यांना भारतातील हरितक्रांतीचे जनक मानले जाते.
हरितक्रांती म्हणजे काय?
अधिक उत्पादन देणाऱ्या जाती आणि नवे शेतीतंत्र वापरून धान्य उत्पादन मोठ्या प्रमाणात वाढवण्याची मोहीम.
त्यांनी कृषिशास्त्र का निवडले?
इ. स. १९४३ मधील बंगालच्या दुष्काळात लाखो लोक अन्नावाचून मरण पावले. ते पाहून त्यांनी हा निर्णय घेतला.
त्यांना भारतरत्न कधी मिळाले?
इ. स. २०२४ मध्ये मरणोत्तर भारतरत्न सन्मान त्यांना जाहीर झाला.