आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
सतीश धवन यांचा जन्म २५ सप्टेंबर १९२० रोजी श्रीनगर येथे झाला. त्यांनी भौतिकशास्त्र, गणित, साहित्य आणि अभियांत्रिकी अशा अनेक विषयांत शिक्षण घेतले.
पुढे ते अमेरिकेत गेले आणि तिथे त्यांनी वायुगतिशास्त्रात पीएच.डी. मिळवली. हवा आणि वायू यांच्या प्रवाहाचा अभ्यास करणारे हे शास्त्र.
भारतात परतल्यावर ते बंगळूरच्या भारतीय विज्ञान संस्थेत रुजू झाले. पुढे ते तिथले संचालक झाले.
इ. स. १९७१ मध्ये विक्रम साराभाई यांचे अकाली निधन झाले. भारतीय अवकाश कार्यक्रमापुढे मोठा प्रश्न उभा राहिला.
ही जबाबदारी सतीश धवन यांच्याकडे आली. सुमारे बारा वर्षे त्यांनी इस्रोचे नेतृत्व केले. या काळात संस्थेची मोठी वाढ झाली.
त्यांच्या काळात आर्यभट हा भारताचा पहिला उपग्रह अवकाशात गेला. उपग्रहांचा उपयोग दळणवळण आणि हवामान अंदाजासाठी होऊ लागला.
पण त्यांची सर्वात मोठी ओळख वेगळ्याच गोष्टीसाठी आहे. ती म्हणजे त्यांची नेतृत्वाची पद्धत.
इ. स. १९७९ मध्ये एसएलव्ही-३ या रॉकेटचे पहिले उड्डाण अयशस्वी झाले. या प्रकल्पाचे प्रमुख होते तरुण अब्दुल कलाम.
पत्रकार परिषद घ्यायची होती. धवन यांनी स्वतः ती घेतली आणि अपयशाची संपूर्ण जबाबदारी स्वतःवर घेतली. कलाम यांचे नावही त्यांनी काढले नाही.
पुढच्या वर्षी हेच रॉकेट यशस्वी झाले. यावेळी पत्रकार परिषद घ्यायला धवन यांनी कलाम यांना पाठवले. यशाचे श्रेय त्यांनी संघाला दिले.
कलाम आयुष्यभर हा प्रसंग सांगत राहिले. अपयशाची जबाबदारी नेत्याने घ्यावी आणि यशाचे श्रेय सहकाऱ्यांना द्यावे — हा त्यांचा धडा होता.
३ जानेवारी २००२ रोजी त्यांचे निधन झाले. आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील अवकाश केंद्राला त्यांचे नाव देण्यात आले आहे.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| वायुगतिशास्त्र | vayugatishastra | aerodynamics |
| प्रवाह | pravah | a flow |
| संचालक | sanchalak | a director |
| अकाली | akali | untimely |
| उड्डाण | uddan | a flight, a launch |
| अयशस्वी | ayashaswi | unsuccessful |
| पत्रकार परिषद | patrakar parishad | a press conference |
| श्रेय | shreya | credit |
| सहकारी | sahakari | a colleague |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम २५ — उपान्त्य अक्षराचा ऱ्हस्व-दीर्घ Rule 25 — the vowel in the second-last syllable.
शब्दाच्या शेवटून दुसऱ्या अक्षरातला इ किंवा उ बहुधा ऱ्हस्व असतो, विशेषतः शेवटचे अक्षर दीर्घ असेल तर.
उदाहरणे :
पडताळा : शब्द मोठ्याने म्हणा. जोर कुठे पडतो ते ऐका. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
दोन पत्रकार परिषदा
अपयशाची स्वतः घेतली, यशाची कलाम यांना पाठवली. हा प्रसंग आजही सांगितला जातो.
आर्यभट
त्यांच्या काळात भारताचा पहिला उपग्रह अवकाशात गेला.
श्रीहरिकोटा
आंध्र प्रदेशातील या अवकाश केंद्राला त्यांचे नाव देण्यात आले आहे.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did he take the blame himself?"
If 218 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सतीश धवन कोण होते?
भारतीय अभियंते आणि इस्रोचे माजी अध्यक्ष. विक्रम साराभाई यांच्यानंतर त्यांनी अवकाश कार्यक्रमाचे नेतृत्व केले.
त्यांची नेतृत्वपद्धत काय होती?
अपयशाची जबाबदारी स्वतः घ्यावी आणि यशाचे श्रेय सहकाऱ्यांना द्यावे.
आर्यभट म्हणजे काय?
भारताचा पहिला उपग्रह. धवन यांच्या काळात तो अवकाशात सोडण्यात आला.
श्रीहरिकोटा केंद्राचे नाव काय आहे?
सतीश धवन अवकाश केंद्र. त्यांच्या स्मरणार्थ हे नाव देण्यात आले.