आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
चार्ल्स डार्विन यांचा जन्म १२ फेब्रुवारी १८०९ रोजी इंग्लंडमध्ये झाला. वडिलांना ते डॉक्टर व्हावेत असे वाटत होते.
पण वैद्यकीय शिक्षणात त्यांचे मन रमले नाही. निसर्ग, किडे, दगड आणि वनस्पती गोळा करण्यात मात्र त्यांना विलक्षण आनंद मिळे.
वयाच्या बाविसाव्या वर्षी त्यांना एक संधी मिळाली. बीगल नावाच्या जहाजावर निसर्गअभ्यासक म्हणून जाण्याची ती संधी होती.
हा प्रवास पाच वर्षे चालला. दक्षिण अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया आणि अनेक बेटांवर जहाज गेले. डार्विन प्रत्येक ठिकाणी नमुने गोळा करत आणि नोंदी लिहीत.
गॅलापागोस या बेटसमूहावर त्यांना काहीतरी वेगळे आढळले. तिथल्या वेगवेगळ्या बेटांवर एकाच प्रकारचे पक्षी होते, पण त्यांच्या चोची वेगवेगळ्या होत्या.
ज्या बेटावर कठीण बिया मिळत, तिथल्या पक्ष्यांच्या चोची जाड आणि मजबूत होत्या. जिथे किडे मिळत, तिथल्या पक्ष्यांच्या चोची बारीक होत्या.
यातून एक कल्पना आकाराला आली. जे प्राणी आपल्या परिसराशी जुळवून घेतात, ते जगतात आणि त्यांची पिढी पुढे जाते.
जे जुळवून घेऊ शकत नाहीत, ते हळूहळू कमी होत जातात. हजारो पिढ्यांनंतर सजीवांचे रूपच बदलून जाते.
या प्रक्रियेला नैसर्गिक निवड म्हणतात आणि या बदलाला उत्क्रांती म्हणतात.
डार्विन यांनी हा सिद्धांत लगेच प्रसिद्ध केला नाही. सुमारे वीस वर्षे त्यांनी पुरावे गोळा केले आणि पुन्हा पुन्हा तपासले.
इ. स. १८५९ मध्ये त्यांचा ग्रंथ प्रसिद्ध झाला. त्यावर मोठा वाद झाला, कारण तो त्या काळातील अनेक समजुतींना धक्का देणारा होता.
१९ एप्रिल १८८२ रोजी त्यांचे निधन झाले. निरीक्षण, नोंदी आणि संयम — या तीन गोष्टींशिवाय हा सिद्धांत उभा राहिला नसता.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| नमुना | namuna | a specimen, a sample |
| बेटसमूह | betsamuh | an archipelago |
| चोच | choch | a beak |
| बी | bi | a seed |
| जुळवून घेणे | julavun ghene | to adapt |
| पिढी | pidhi | a generation |
| नैसर्गिक | naisargik | natural |
| उत्क्रांती | utkranti | evolution |
| संयम | sanyam | patience |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ४० — वाक्प्रचार Rule 40 — Marathi idioms and what they mean.
ठरावीक शब्दांचा गट वेगळाच अर्थ देतो, त्याला वाक्प्रचार म्हणतात. शब्दशः अर्थ घेऊन चालत नाही.
उदाहरणे :
अर्थ : तोंडात बोट घालणे म्हणजे आश्चर्यचकित होणे. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
बीगल जहाज
पाच वर्षांचा हा समुद्रप्रवास डार्विन यांच्या आयुष्याला दिशा देणारा ठरला.
गॅलापागोस
इथल्या पक्ष्यांच्या वेगवेगळ्या चोचींमधूनच उत्क्रांतीची कल्पना सुचली.
वीस वर्षांची वाट
सिद्धांत मांडण्याआधी त्यांनी वीस वर्षे पुरावे गोळा केले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why did the birds' beaks differ from island to island?"
If 217 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
चार्ल्स डार्विन कोण होते?
इंग्लंडमधील निसर्गशास्त्रज्ञ. उत्क्रांतीचा सिद्धांत त्यांनी मांडला.
बीगल प्रवास किती वर्षांचा होता?
सुमारे पाच वर्षे. या काळात त्यांनी जगभर नमुने गोळा केले.
नैसर्गिक निवड म्हणजे काय?
जे सजीव परिसराशी जुळवून घेतात ते जगतात आणि त्यांची पिढी पुढे जाते. या प्रक्रियेला नैसर्गिक निवड म्हणतात.
त्यांचा ग्रंथ कधी प्रसिद्ध झाला?
इ. स. १८५९ मध्ये.