आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
कणाद हे प्राचीन भारतीय विचारवंत. त्यांचा नेमका काळ माहीत नाही, पण ते फार प्राचीन असल्याचे मानले जाते.
वैशेषिक नावाच्या विचारपद्धतीचे ते प्रवर्तक मानले जातात. त्यांच्या नावावर वैशेषिकसूत्र हा ग्रंथ आहे.
त्यांचे मूळ नाव वेगळे होते असे सांगितले जाते. कण म्हणजे अतिशय लहान तुकडा. लहान गोष्टींचा अभ्यास करत असल्याने त्यांना कणाद हे नाव मिळाले.
त्यांच्यासमोर एक साधा प्रश्न होता. एखाद्या वस्तूचे तुकडे करत गेलो, मग त्या तुकड्यांचे आणखी तुकडे केले — असे किती वेळा करता येईल?
त्यांचे उत्तर होते — एका मर्यादेनंतर तुकडे करता येणार नाहीत. शेवटी असा कण उरेल जो आणखी तोडता येणार नाही.
या कणाला त्यांनी परमाणू असे नाव दिले. परम म्हणजे अंतिम आणि अणू म्हणजे अतिशय लहान.
त्यांच्या मांडणीनुसार हे परमाणू एकत्र येऊन मोठ्या वस्तू तयार होतात. वेगवेगळ्या प्रकारच्या परमाणूंपासून वेगवेगळे पदार्थ बनतात.
ही कल्पना आजच्या अणुसिद्धांताशी काहीशी जुळणारी वाटते. म्हणून कणाद यांचे नाव अनेकदा घेतले जाते.
पण एक महत्त्वाचा फरक लक्षात ठेवला पाहिजे. कणाद यांची मांडणी तात्त्विक होती. ती विचार करून, तर्काने मांडलेली होती.
आधुनिक अणुसिद्धांत मात्र प्रयोगांवर आधारित आहे. डाल्टन, बोर आणि इतर शास्त्रज्ञांनी प्रयोग करून अणूची रचना सिद्ध केली.
दोन्हींचे महत्त्व वेगवेगळे आहे. तर्काने मांडलेली कल्पना ही विचाराची सुरुवात असते. प्रयोगाने सिद्ध केलेली गोष्ट ही विज्ञान असते.
कणाद यांचे मोठेपण हे की त्यांनी हा प्रश्न विचारला. योग्य प्रश्न विचारणे हीच अनेकदा सर्वात मोठी सुरुवात असते.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| विचारवंत | vicharvant | a thinker |
| प्रवर्तक | pravartak | a founder, an originator |
| मर्यादा | maryada | a limit |
| परमाणू | paramanu | an atom |
| अंतिम | antim | final, ultimate |
| तात्त्विक | tattvik | philosophical, theoretical |
| तर्क | tark | reasoning, logic |
| सिद्ध | siddha | proved |
| मोठेपण | mothepan | greatness |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ६२ — काळ दर्शवणारे शब्द Rule 62 — Marathi words for days around today.
मराठीत मागच्या आणि पुढच्या दिवसांसाठी वेगवेगळे शब्द आहेत. इंग्रजीत तेवढे नाहीत.
उदाहरणे :
गंमत : परवा हा शब्द मागच्या आणि पुढच्या दोन्ही दिवसांसाठी वापरतात. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
परमाणू
आणखी तोडता येणार नाही असा अंतिम कण. कणाद यांनी दिलेले नाव.
तर्क विरुद्ध प्रयोग
कणाद यांची मांडणी तर्कावर आधारित होती. आधुनिक अणुसिद्धांत प्रयोगांवर आधारित आहे.
प्रश्न विचारणे
योग्य प्रश्न विचारणे हीच अनेकदा सर्वात मोठी सुरुवात असते.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What's the difference between an idea and a proof?"
If 210 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
कणाद कोण होते?
प्राचीन भारतीय विचारवंत. वैशेषिक विचारपद्धतीचे प्रवर्तक मानले जातात.
परमाणू म्हणजे काय?
आणखी तोडता येणार नाही असा अंतिम लहान कण. कणाद यांनी ही कल्पना मांडली.
त्यांची कल्पना आधुनिक अणुसिद्धांतासारखीच होती का?
काहीशी जुळणारी वाटते. मात्र त्यांची मांडणी तर्कावर आधारित होती, तर आधुनिक सिद्धांत प्रयोगांवर आधारित आहे.
त्यांना कणाद हे नाव कसे मिळाले?
कण म्हणजे अतिशय लहान तुकडा. लहान गोष्टींचा अभ्यास करत असल्याने त्यांना हे नाव मिळाले असे सांगितले जाते.